In het NRC werd het kabinetsplan treffend met een innerlijke tegenstrijdigheid geduid “Afschaffing basisbeurs gaat door – opbrengst naar kwaliteit onderwijs”. Die bondige samenvatting trof me, om vele redenen. Het kabinet meent dit echt, men gelooft in deze paradox dat er een (positieve) opbrengst is door het afschaffen van de basisbeurs. Zouden ze het echt niet snappen of houden ze ons weer voor het lapje?

Afschaffing basisbeurs – opbrengst naar kwaliteit onderwijs

Als men deze parafrasering analyseert, wordt de absurditeit van de maatregel duidelijk. Ten eerste is er door de maatregel – het vervallen van de basisbeurs – helemaal geen sprake van een opbrengst. Er is geen baat door het schrappen van de beurs. Er is hoogstens een beperktere last. Opbrengst van de basisbeurs, als die al te isoleren valt, vindt men hoogstens als de huidige generatie (door)studerenden zich economisch wezenlijk maakt over enige jaren. Dan begint de investering in hun opleiding vrucht te dragen. Daar liggen de opbrengsten.

Met andere woorden, als we de basisbeurs wegnemen, nemen we de vruchten van die beurs ook weg, en is de opbrengst dus nul. De ‘opbrengst’ dus herinvesteren, wat minister Jet Bussemaker ons wijs maakt, kan helemaal niet aan de orde zijn, want die 800 miljoen die men dus ‘herinvesteert’ in onderwijs, is er helemaal niet. Wat men werkelijk doet is ouderwets PvdA potverteren. Men gaat iets uitgeven wat men helemaal niet heeft. Men verkoopt een oogst, waarvan de vruchten nog niet zijn voldragen. Met andere woorden, de overheid gaat ‘short’. Men vervreemd iets wat men niet heeft, en past later het verschil wel bij. Van uw en mijn geld, uiteraard.

Nu we het eens zijn dat er door de maatregel helemaal geen opbrengst is, ligt de volgende absurditeit van de minister haar stelling voor. Zij stelt dat de som die in de basisbeurs wordt gestoken, voortaan rechtstreeks in het onderwijs zal worden gestoken. Curieus. Dus per saldo verandert er niets op het ministerie van onderwijs. Die ca. 800 miljoen steekt men niet langer in de basisbeurs – in de persoonlijke opleiding – van onze schoolgaande jeugd, maar voortaan rechtstreeks in het ongrijpbare, quasi geprivatiseerde instituut onderwijs. Dat is dus slechts een verschuiving van posten, geen besparing. En omdat de 800 miljoen basisbeurs toch door de student moet worden uitgegeven, maar nu door hemzelf, is het gewoon een lastenverzwaring van 800 miljoen euro.

Dit kabinetsbesluit is daarmee een verholen lastenverzwaring geworden. Maar waarom wordt dan bij uitstek in een tijd dat kredietverstrekking onder druk staat, dat banken aan hun solvabiliteit moeten werken en dus hun kredieten aan de markt al moeten beteugelen, een extra grote wissel op de beperkte som beschikbare kredieten getrokken door een enorme schare studenten toe te voegen? Als er één vorm van economisch onhandig krediet voor de markt is, dan is dat krediet in de vorm van studieschulden. Studieschulden horen bij overheden te liggen, die duurzaamheid beogen. Niet bij markten, die snelle kasstromen en rentabiliteit wensen. Het belasten van de markt met dit soort economisch volstrekt oninteressante schulden is een bijkomende fout van deze maatregel.

Van lenen komt wenen

Het alternatief voor de basisbeurs wordt nu dus lenen. Kortom, lenen wordt onderdeel van de maatschappelijke opleiding van onze studenten. Helemaal PvdA zou je zeggen, maar hoe in vredesnaam kan een voorheen tot de verstandige partijen gerekende VVD daarin mee gaan?

We waren het er nog niet zo lang geleden vrijwel ‘landsbreed’ over eens dat de schier ongebreidelde plutocratie van de laatste dertig jaar maar eens op zijn einde moest lopen. Van links tot rechts was er de consensus dat we ‘met elkaar’ toch wel erg veel geleend hebben en dat die kapitale last moest worden beteugeld. De moraal moest om. We moeten weer terug naar de oude deugd. Sparen en dan pas uitgeven.

Dat zijn we allang weer vergeten. Het is een beetje de man die zich leek te bekeren op zijn ziektebed, maar nu hij onverhoopt weer aansterkt, rap vergat wat hij eerder overwoog. We gaan onze leerlingen en studenten niet langer 800 miljoen aan studiebeurs meer geven, maar ze mogen per jaar 800 miljoen gaan lenen. Kortom, een beetje lichting studenten heeft straks een collectieve schuld van 5 miljard (exclusief bemiddelde rente). Na twintig jaar praten we straks over gerust 20 miljard studieschulden of nog meer. Of dit nu commerciële schulden bij reguliere banken zijn, of op basis van obligatierente door de staat verworven en uitgeleende gelden, laat ik even in het midden. Het zorgt in ieder geval voor een enorme en haast collectieve schuldtoename.

Daar staat tegenover dat het onderwijs, dat nota bene te maken heeft met een afnemend aantal leerlingen wegens de demografische werkelijkheid van deze tijd, jaarlijks even een 800 miljoen euro extra krijgt van dit kabinet! Als we de beide maatregelen net als de minister dus koppelen, gaat collectief doorlerend Nederland straks geld lenen, zodat er jaarlijks 800 miljoen meer naar onderwijs kan. Dat is de werkelijke portee van deze ‘beleidsmaatregel’. Dit kabinet buigt dus zodanig om dat studerend Nederland straks leent om onderwijs weer extra geld te verschaffen voor … ja voor wat eigenlijk?

De doorlerende leerling of student weet zich straks in elk geval verzekerd van duizenden euro schuld. Dat maakt het zeer onaantrekkelijk om een maatschappelijk geëngageerde studie te kiezen, want als je uiteindelijk vele duizenden euro terug moet betalen, wil je graag goed verdienen. Nog los van het feit dat menigeen wellicht niet of nauwelijks tot werken zal komen in zijn of haar toekomst. Je zal als vrouw maar na je studie kinderen willen, terwijl je een enorme studieschuld met je meedraagt. Het lijkt me geen lolletje. Het is net als met onze kabinetten die zo noodzakelijk witte voetjes in Washington willen halen door onze militairen naar oorlogen toe te sturen. Dat die jongens en meisjes nog twintig jaar getraumatiseerd kunnen ‘nagenieten’ van dat witte voetje van Rutte en vriendjes, interesseert de politiek geen biet. Vredesverliezen. Zo moeten we straks ook de honderden oud-studenten kennelijk gaan zien, die hun flinke schulden om uiteenlopende redenen niet zullen kunnen betalen.

Recht op goed onderwijs onder druk

Het meest kwalijk is wellicht nog wel dat het ‘recht op goed onderwijs’, dat wij als consensus in onze samenleving ooit een warm hart toedroegen, zeer onder druk komt te staan. Het is immers geen automatisme dat mensen uit minder gefortuneerde kringen zo maar geld gaan lenen voor een opleiding. Er zullen potentiële studenten bedanken voor de gifbeker, zeker als ze door afkomst of ervaring huiver hebben ontwikkeld voor lenen van geld. Het voert vermoedelijk te ver om te stellen dat het doorleren voor leerlingen uit minder gefortuneerde milieus sterk wordt beknot, maar het is zeker voor die doelgroep een aanzienlijke drempel meer. Een doelgroep waar het zelfvertrouwen toch al niet vanaf spat. Hoe wijs is dat?

Economische overweging

Als je de maatregel als een economisch instrument beschouwt, is het volgens mij een voorbeeld van in essentie falend beleid. Nederland heeft zijn naoorlogse welvaart voor het grootste deel te danken aan een klein aantal factoren. De open markt en de gunstige geostrategische ligging zijn er twee, een derde pijler is zonder meer het uitstekende onderwijs. Deze laatste pijler staat onder grote druk.

Al sinds de jaren zeventig is het onderwijs ten prooi gevallen aan pedagogen en managers, die zonder al te veel aanleiding heel erg in zichzelf geloven, zodoende een geheel eigen waarheid hebben gevormd en met name het basisonderwijs en de lagere beroepsopleidingen zwaar hebben beschadigd. Ons basisonderwijs is fnuikend zwak geworden. Het in de jaren negentig vermoorden van het specialistisch voortgezet onderwijs is een dramatische blunder gebleken. Het privatiseren van een deel van het voortgezet en al het hoger onderwijs een complete ramp. De onwijze chaos in het voortgezet onderwijs tegenwoordig – met tientallen stromen – is een flater van grote orde. Het was bedoeld als maatwerk, maar faalt daarin totaal. Erger nog, de zorgleerling is volledig de dupe geworden van onze gemechaniseerde schoolsystemen.

De gezonde consensus dat we uit onze collectieve middelen een zekere basissom beschikbaar stellen zodat in principe iedere burger van Nederland kan doorleren, is een schitterend voorbeeld van onze ooit vermaarde polderwijsheid. De zakelijke gedachte erachter was eenvoudig. Het was een investering in de BV Nederland. Het genereren van de financiele voorwaarde om te kunnen doorleren, zorgde voor de garantie dat een groot percentage van ons leerlingpotentieel goed onderricht in de maatschappij werd afgeleverd. Het gevolg was dat Nederland een hoogwaardige economie kon opbouwen, waar kennis en kunde werd geëntameerd en gekoesterd. Een economie waarbinnen multinationals van buiten graag hun kantoren hielden, want het gekwalificeerde personeel was er in overvloed. Zodoende speelde Nederland in de voorhoede en zagen we de enorme welvaart van de jaren tachtig en negentig, zodat we een van de rijkste landen op aarde werden.

Lastenverzwaring

Het is iedere econoom vermoedelijk duidelijk dat de basisbeurs investering in ons onderwijs een grote mate van uitbetaling genereert binnen de tijdsduur van een generatie. Een zeer goed renderend systeem dus. Het genereert een prachtige ‘return on investment’ voor een duurzaam bedrijf. En dat wil de BV Nederland zijn.

Wat bezielt een kabinet VVD-PvdA om dat principe overboord te kieperen en dan nog wel zonder dat dit leidt tot een besparing? Het tegendeel is zelfs aan de orde. De maatregel leidt hoe dan ook per saldo tot een verlies, tot een lastenverzwaring. In cognito wel te verstaan, want Jet Bussemaker doet net alsof alles budgetneutraal geschiedt. Niets is minder waar. De overheid geeft niet 800 miljoen minder uit, maar laadt wel een last extra op de schouders van de studenten. Het is dus een ordinaire lastenverzwaring a raison van 800 miljoen, die bovendien negatieve vruchten zal dragen voor de studenten, wat hun economische vooruitzichten voor de nabije toekomst ernstig zal bedreigen. Menigeen moet straks immers van zijn eerste werkelijke koopkracht flinke sommen terugbetalen aan een lening in plaats daarvan een woning of producten voor te verwerven. En dat gaat om vele duizenden euro, soms enkele tienduizenden euro, per student. Ga dat maar met een startsalaris aflossen. De economische nadelen van deze regeling zijn dus gigantisch.

Langstudeerboete

Het vorige kabinet had onder aanvoering van de VVD de langstudeerboete ingevoerd. Het was een kort leven beschoren. Doodzonde. De langstudeerboete was een uitstekende en ook volkomen logische maatregel. Eigenlijk ongelofelijk dat die niet evident werd ingevoerd bij het ontstaan van de studiebeurs. Een subsidie of uitkering hoort voorwaardelijk te zijn. Gekoppeld aan een toestand, prestatie of een duur. Het gegeven dat een studie die ontwikkeld wordt om in vier jaar te doen, ook wel gesubsidieerd in zes kan, vind ik onwerkelijk. Bizar vind ik echter dat de langstudeerboete enorme volksstammen mobiliseerde en ongelofelijke ophef genereerde en het afschaffen van de basisbeurs volkomen geruisloos wordt behandeld momenteel! Was dat protest vorig jaar echt alleen maar omdat de PVV zijdelings bij het vorige kabinet was betrokken?

De langstudeerboete hoort terug te komen. Ik zou één brugjaar voor iedere studie absoluut aanvaardbaar vinden. Dus als ergens vier jaar voor staat, een som van vijf jaar beurs maximaal. Daarboven niets meer en wat mij betreft nadien de volle mep voor de (rest)studie betalen. En natuurlijk niet deeltijdstudie ontmoedigen. Dat is absurd en ook weer tegen iedere logica in. Deeltijd was altijd al veel duurder en de deeltijdstudent is meestal juist zeer gemotiveerd, gebruikt het bovendien meestal direct voor maatschappelijke aanwending. Ontmoedigen van deeltijdstudie is ook daarom economisch gezien een faux pas.

Er dient wat mij betreft een quotum te komen hoeveel beurs er voor welke studie wordt gegeven en een toeslag op de studiekosten als men de duur overschrijdt. Die kaderstelling hoort bij een gefinancierd systeem. Al die obligate protesten van studenten dat ze dan niet meer drie keer per week laveloos in de kroeg kunnen hangen of nauwelijks meer actief kunnen zijn in het corps zijn niet boeiend. De tijd dat de hogere kaste verlangde dat voor een beetje carrière het lidmaatschap van het Corps noodzakelijk of een pré was, ligt al decennia achter ons. Als je als student brassen en laveloos zijn boeiend vindt, prima, maar dan van eigen geld. Gaan we niet collectief bekostigen.

Onderwijsvisie

Onderwijspartijen zijn er in Nederland niet. D’66 pretendeert altijd van alles, maar uit hun hoek kwam de desastreuze pedagogenstroom van de jaren zestig en zeventig die ons zo succesvolle onderwijs zo vakkundig in de knop aanviel. D’66 weet altijd achteraf de waarheid mooi te verkondigen. Hun antwoord is slechts dat er geld bij moet. Hoezo? Als we de tijd op school weer eens gewoon gebruiken voor onderwijs i.p.v. allerlei fröbelprojecten en vermeende ‘studiedagen’ voor het personeel, dan wordt er gewoon netto meer les gegeven. Als het begrip ‘moeten’ weer eens van zijn besmette lading verlost wordt en dat verfoeide ‘autonomie’ voor leerlingen die hun veters nauwelijks kunnen knopen wordt vergeten, dan zijn we – voor hetzelfde geld – alweer een stuk verder. Hoeft er geen cent bij.

De private partijen in het onderwijs hebben geld verbrast. Massaal. Men wil steeds meer, want de minderimpuls ontbreekt. Maar onderwijs mag niet langer zo vrijblijvend zijn. Bestuurders moeten eens strafrechtelijk aansprakelijk kunnen worden gesteld voor wanbestuur en onverantwoord ondernemen. Niets van dat alles gebeurt. Onderwijs en zorg vertonen enge parallellen, beide slachtoffer van de plutocratie, van de private partijen die onderwijs en zorg als winstgevende producten zijn gaan behandelen. Onvoorstelbaar dat er mensen zijn die dit niet zagen aankomen!

Onderwijs moet terug naar de basis. Zoveel is duidelijk. De regressie die nu zichtbaar wordt, dat er stemmen opgaan om de oude vertrouwde specialistische scholen terug te brengen, doet me ongelofelijk veel deugd. Bizar dat men collectief zo anders dacht, 25 jaar lang, maar je moet inzicht ook altijd weer verwelkomen, ook als het laat komt. Het kleinschalige moet weer mogen. Kwaliteit mag weer doel worden, in plaats van bijzaak. Onderwijzend personeel mag straks wellicht weer les geven, in plaats van de door doodenge pedagogen bedachte programmaatjes afdraaien. Joepie. Zullen we dan die on-wijze maatregel van Jet Bussemaker om de basisbeurs af te schaffen ook gewoon afstemmen in de Eerste Kamer?

Allert Goossens

-

B

Oppositie bezorgd
De oppositie in de Tweede Kamer is zeer bezorgd dat mensen die de extra zorg nodig hebben, de dupe worden, zeker in 2014. Premier Mark Rutte benadrukte woensdag tijdens het debat over de regeringsverklaring dat 2014 een overgangsjaar is waarover nog overleg gevoerd moet worden met gemeenten en cliëntenorganisaties. Hij erkende dat de maatregel heel ingrijpend kan uitpakken voor mensen, maar hield staande dat er nu echt nog geen duidelijkheid te geven valt.

Verantwoordelijkheid gemeenten
Op verzoek van PvdA-leider Diederik Samsom beloofde Rutte er alles aan te doen om te kijken of mensen die in 2014 voor het eerst dagbesteding nodig hebben, toch al onder de verantwoordelijkheid van gemeenten geholpen kunnen worden. Daarvoor moet onder meer eerst uitgezocht worden of dat extra geld kost.

Discriminatie
Bij het overdragen van de verantwoordelijkheid voor de extra zorg naar gemeenten wordt er 25 procent van het budget weggesneden. SP-leider Emile Roemer waarschuwde voor grote problemen. ,,U schrapt de dagbesteding en zadelt gemeenten en de mensen thuis met ellende op.” Roemer zei dat Rutte zich bijna bezondigde aan discriminatie, omdat een dementerende volgend jaar nog wel extra zorg krijgt, maar een jaar later niet.

Kwestie van beschaving
D66-leider Alexander Pechtold hield Rutte voor dat het een kwestie van beschaving is om kwetsbare mensen de zorg te bieden die ze nodig hebben. ,,Als je bij zo’n kwetsbare groep onzekerheid laat bestaan, doe je heel veel pijn.” De oppositie riep het kabinet op snel duidelijkheid te verschaffen over de gevolgen voor mensen.

Beter maatwerk
Rutte benadrukte dat het een bewuste keuze is om de taken over te dragen naar gemeenten omdat die beter maatwerk kunnen bieden.

Reactie Gosse Hiemstra, CDA wethouder Raalte
In het regeerakkoord staat helemaal niet dat het voor nieuwe gevallen wordt geschapt en daarna overgeheveld naar de gemeenten. Letterlijke tekst:
“46…. In 2014 wordt de aanspraak voor de functie begeleiding in de AWBZ beperkt door de aanspraak op dagbesteding te laten vervallen. ….Vanaf 2015 wordt de extramurale zorg overgeheveld naar het gemeentelijk domein. “
En ook in het CPBrapport staat
“……..De functie dagbesteding wordt als zodanig geschrapt. “
Dus geschrapt!! En niet in 2014 voor nieuwe gevallen niet toegankelijk.
Dus Rutte en Samson wisten totaal niet wat ze hadden afgesproken en wat dat betekent.Ze kennen de consequenties van hun regeerakkoord helemaal niet en het is een schande dat ze dat nu even willen afwentelen op de gemeentes. Het is volstrekt onmogelijk dat wij dat kunnen organiseren met een korting van 25 % het is jammer dat de 2e kamer hen niet met hun eigen tekst om de oren heeft geslagen. Dit gaat enorm veel mensen kei en keihard treffen. Hun hele dagelijkse bestaan wordt leeg en zinloos.

Voorzitter,
Vorige week bereikten VVD en PVDA een akkoord over het regeerakkoord.
Zoals verwacht wachten ons grote bezuinigingen. Deze verwachting, beter gezegd zekerheid, plaatst de behandeling van deze begroting in een bijzonder daglicht.
Het zal iedereen duidelijk zijn dat zodra bekend is hoeveel Leiderdorp moet gaan bezuinigen er als het ware een nieuwe begroting moet worden vastgesteld. Pas dan is het zinvol uitspraken te doen over de mogelijke en dan noodzakelijke bezuinigingen. BBL zal dan ook in deze begrotingsbehandeling slechts ingaan op enkele zaken die 2013 betreffen, met de nadrukkelijke opmerking dat de begroting die vrijdag wordt vastgesteld op veel punten zal worden heroverwogen zodra de nieuwe bezuinigingen bekend zijn.
Het college is koersvast. Het 1-mans zeilbootje met de voor de gelegenheid in een keurig pak gehesen schipper is ingeruild voor een duwbak die alle uitdagingen voor zich uit schuift.
Zelf verantwoordelijkheid nemen en met voorstellen komen is helaas te veel gevraagd van dit college. Van een coalitie mag worden verwacht dat zij de uitdagingen van de toekomst aan gaan, initiatief tonen en klare taal spreken. Het lijkt er echter meer op dat het college de tijd probeert uit te zitten, en het aan de oppositie overlaat met oplossingen te komen.
Aan het ambtelijk apparaat wordt creatief leiding gegeven.
Met verbazing lezen wij in het communicatiebeleidsplan dat tegen de wil van de volledige raad in er toch wordt gedacht aan een nieuw logo. Ik citeer uit dit communicatieplan:
Voorstellen om de huisstijl te veranderen hebben het de laatste jaren echter niet gehaald; het college vond de operatie te kostbaar en geen hoge prioriteit hebben. De organisatie is daarom zelf aan het knutselen geslagen. Met als gevolg dat uitingen geen onderlinge samenhang meer vertonen, logo en wapen naast elkaar worden gebruikt en niemand meer weet wat de regel is. Einde citaat.

Ook uit dit eenvoudige voorbeeld blijkt dat dit college niet in control is, maar deel uitmaakt van een knutselclub.
Over andere in deze collegeperiode gemaakte fouten zal ik het maar niet meer hebben.
De laatste week staan de kranten bol van het nieuwe regeerakkoord. Veel mensen maken zich zorgen over hun financiën de komende jaren. Het regeerakkoord waarschuwt ook voor besparingen op het gemeentefonds.
Landelijk heeft de VVD haar belofte de hypotheekrenteaftrek niet aan te tasten laten varen, en ons college, waar de VVD deel van uitmaakt, lijkt de belofte aan de kiezer de OZB niet te verhogen niet waar te kunnen maken. Hier wordt de OZB verhoogd, wat altijd als uiterste redmiddel werd gezien. En is dat nu nodig, dat uiterste redmiddel? De woonlasten blijven gelijk, zo wordt gezegd. De reinigingslasten gaan omlaag, en terecht. Waarom dan de OZB verhogen, die immers maar door een deel van de bevolking wordt betaald?
BBL is daarom blij met het amendement dat zij samen met de VVD zal indienen dat de OZB verhoging overbodig maakt door te bezuinigen op zaken waar dat met een gerust hart kan.
Voorzitter, Leiderdorp vergrijst, en vergrijst sterker dan andere gemeenten. Veel ouderen behoeven extra zorg, zorg, waar ook de gemeente verantwoordelijk is. Via Pluspunt wordt veel gedaan voor ouderen. Een bezuiniging op deze goed functionerende instelling is dan ook onverstandig.
Laten we ook niet vergeten dat de vergrijzing voordelen heeft. Veel ouderen doen vrijwilligerswerk waar zij met hun ervaring een grote bijdrage leven aan onze samenleving.
De crisis zal op korte termijn leiden tot meer beroep op de WWB, en ook op andere voorzieningen als de schuldhulpverlening en de WMO zal vaker een beroep worden gedaan. Het is dus zaak komende jaren hier veel aandacht aan te geven.

Met de plannen voor de Brittenstein is de aanzet gegeven voor meer sociale woningbouw. Nu het nieuwe kabinet woningcorporaties verplicht alleen nog sociale woningen te bouwen en beheren is de invulling van de driemasterlocatie duidelijk: 100% sociale woningbouw. Wat BBL betreft kan daar gebruik worden gemaakt van de mogelijkheid die deze locatie biedt tot hoogbouw. Ook is BBL blij met het voornemen van Rijnhart wonen om te onderzoeken of het vrijgekomen Astellas gebouw om te vormen tot sociale woningbouw. Wij hopen dat het niet bij het Astellas gebouw blijft, maar dat ook andere leegstaande kantoorpanden worden verbouwd tot sociale woningen.
In de begroting lezen wij dat bezuinigingen door regionale samenwerkingsverbanden niet kunnen worden gerealiseerd. Hier is kennelijk sprake van de wet van Parkinson, zoals dat onlangs bij de presentatie van het zero based budgetting werd uitgelegd.
Een les uit dit ZBB onderzoek zou dan ook moeten zijn eenvoudigweg minder geld ter beschikking te stellen. Een voorbeeld is de door college geopperde bezuinigingsmogelijkheid zeker 100 duizend euro te kunnen bezuinigen op het MEC en de Heemtuin. Echter, waarom hiermee wachten tot 2014? BBL stelt voor hier in 2013 al mee te beginnen.
Ook, en dat heb ik al eerder gezegd, bezuinigen op het aantal wethouders is volgens de wet van Parkinson goed mogelijk. Als alle vier de heren 1 dag minder werken per week levert dat een bezuiniging op van 20%.
Voorzitter, zoals gezegd hou ik het kort. Met deze begroting kunnen we met wat wijzigingen snel klaar zijn. Laten wij ons allen opmaken op de bezuinigingsgolf die Leiderdorp in de nabije toekomst gaat treffen.
Maar ook als de korting op het Gemeentefonds mild uitvalt kan onze gemeente nog bezuinigen, bijvoorbeeld met de door college voorgestelde bezuinig op het MEC en de Heemtuin. Ook een inkrimping van het ambtelijk apparaat door natuurlijk verloop niet aan te vullen is een optie die nader bekeken zal moeten worden.

Dank u voorzitter.

Aldus Hugo Langenberg. Fractievoorzitter BBL (Burger Belangen Leiderdorp)

website BBL: klik hier

“Groen van Toen” is het thema van de landelijke Open Monumentendag 2012. Ook in Leiderdorp wordt er aandacht aan besteed. De organisatie viert dit jaar zelfs haar jubileum ( 10e jaar).
In het bekende rijtje aan monumenten staan o.a. dit jaar een zestal deelnemende boerderijen, allen gelegen aan de Achthovenerweg. Veelal klassieke boerderijen met een bijzondere keur aan monumentaal groen (prachtige kastanjebomen, lindes en beuken) er om heen. Een weldaad voor een bezoek, dat zeker.

Ik had graag een tweetal monumentale tuinrestanten zeker in het programma willen zien opgenomen.

In park De Bloemerd <> boerderij van Balkenende:

Eén monumentale overblijfsel van wat ooit behoorde tot de boerderij van Balkenende. Van deze verdwenen boerderij gelegen langs de Dwarswetering staan nog een rechthoekige betonnen bak en even verderop de restanten van een betonnen silo. De pulpput en de silo behoorden bij de boerderij van Balkenende ( naar de laatste boer). In 1976 heeft de gemeente de boerderij aangekocht en het later gesloopt om De Bloemerd aan te leggen. De verdwenen boerderij staat in het kaartboek van het Leidse St. Catharijnegasthuis uit 1609, als een huisje met een hooischelf getekend. De eigenaar was toen Pieter Arisz. Het was de enige boerenhofstede aan de Dwarswetering,
die alleen buren had aan de noordoostelijk gelegen Hofdijk in Hoogmade.
De bewoners konden Leiderdorp te voet bereiken via een smal pad naar de Munnikkenweg ( ofwel het Munnikkenlaantje).
Wat de bomen betreft staan er nog een aantal monumentale kastanjes (3stuks) en lindenbomen (2 stuks). Een waar groen monumentaal paradijs. De bomen staan gelukkig opgenomen op de gemeentelijke lijst van “Bijzonder Waardevolle” bomen.

In wijk Ouderenzorg, nabij Rosarium:

Een andere monumentale plek, is de nog overgebleven tuin nabij het rosarium. Jammer, er valt veel over te zeggen en te laten zien aan de bezoekers.
Vele rijden er met hun fiets aan beide kanten langs, of wandelend langs de Oude Rijn, passeert men ook deze bijzondere bomentuin. Een zichtbare en overgebleven monumentaal restant. Ooit heeft hier een directeurswoning (villa) gestaan met de naam Weltevreden. De directeurswoning maakte deel uit van een behoorlijk complex, de steenfabriek Ouderzorg-De Ridder genaamd. De steen- en kleiwarenfabriek Ouderzorg-De Ridder is oorspronkelijk opgericht in 1876 onder een andere naam: Steenplaats W.H. van Zanten Jr. In 1954 werd de naam veranderd in N.V. Steen- en Kleiwarenfabriek “Ouderzorg-De Ridder”. Uiteindelijk in 1962 is de productie beëindigd.
Overgebleven zijn behalve de straatnamen in de omgeving ( Kleigaarde, Ovengaarde, Steengaarde, laan van Ouderzorg etc), ook de monumentale (geschat op 100 jaar!) bomen die behoorden tot de tuin nabij de directeurswoning.

Wat de bijna 100 jaar oude bomen betreft, gaat het om een vijftal kastanjebomen ( Aesculus hippocastanum) en één Zelkova serrata met geweldige stamdiameters van méér dan 80 cm.
In de loop der jaren is er veel opschot ontstaan van allerlei andere soorten bomen, waaronder vlier, wilde appel, es en esdoorn. Ofwel: achterstallig onderhoud!.
Aangaande de kastanjes plus Zelkova : die staan veilig vermeld op de gemeentelijke lijst van “ Bijzonder Waardevolle” bomen. Dit houdt in dat de gemeente de bomen afzonderlijk wil beschermen, vanwege hun leeftijdsgrens, dendrologische – en cultuurhistorische waarden. Echter veilig? Als u de unieke monumentale groenspot wilt aanschouwen, valt direct de tientallen oranje stippen op de verschillende bomen op.
Wat het bestand aan monumentale kastanjebomen betreft, wordt het méér dan gehalveerd, er blijven er straks nog maar 2 over. De Zelkova mag gelukkig ook blijven staan. Kennelijk is de gemeente van plan om kapvergunning af te geven. Het monumentale groene karakter van de overgebleven tuin nabij de Oude Rijn en het rosarium gaat binnenkort voorgoed veranderen.
Misschien is dat wel een reden waarom deze monumentale tuin niet is opgenomen in het Leiderdorpse programma van 2012: “Groen van Toen”?

Mogelijk dat naaste bewoners, boomliefhebbers, bezoekers van het rosarium nog iets kunnen betekenen tot behoud van deze bomen? Een onafhankelijk deskundig boomtechnisch onderzoek zou waardig zijn. De gemeente heeft haar eigen VTA (visual tree assessment) onderzoek reeds gedaan en concludeert: kappen. Ongeacht of deze bomen op de lijst bijzonder waardevolle bomen voorkomen. En men vergeet ook even de andere fauna aldaar: de vleermuizen ( dwergvleermuis) die voorkomen en de bomen gebruiken in hun territoriumgebied. Triest.

Een stuk groenhistorie gaat verloren nabij de Van de Valk Boumanweg en Laan van Ouderenzorg/Ockenrode.

Edwin Brussee

Handige informatie bronnen:

• http://www.encyclopedie-grofkeramiek.nl/files/grofkeramiek/zho%20165h.pdf;
© 2011 W.M. van Doesburg
Een boek opgesteld puttend uit herinneringen,
toegevoegd met (oud)nieuwsfeiten, geschiedenis en
achtergronden; beleefd en ontstaan in de tijd van
de veertiger en vijftiger jaren van de vorige eeuw;
samengesteld en uitgegeven door:
Wim van Doesburg / Dieren

De partijen op de flanken hebben geen Nederlander een zinvol, stabiel en gelukkig Nederland te bieden. Bovendien zijn de flankpartijen tegenstrijdig. Ze exclameren en ambiëren beide de dictatuur van het proletariaat alsof Marx en Engels recent pas hun eerste publicatie via Wikileaks aan de wereldgemeenschap deden ontsluiten. De ambities van een SP en PVV zijn ambities, die ten kosten gaan van hele bevolkingsgroepen en de welvaart. Dat heeft met sociaal en redelijk niets uit te staan. Dat is schijnsociaal en leidt tot rampen.

Het centrum is momenteel haast sprakeloos. Oude wijn is niet sexy, is niet RTL, is niet Linda, is niet Apple. Het centrum van de politiek kan slechts buigen op oud beleid, op oude wijsheden, die meestal vruchtdragend bleken. Economische en maatschappelijke tradities die door de bank genomen ’het beste voor iedereen’ boden.

Dat werelden waar ‘iedereen het fantastisch heeft’ slechts in boeken, films en vakantiefolders bestaan zou duidelijk moeten zijn. Een partij als de SP belooft de mensen met de kleine beurs wel dat zij het veel beter gaan krijgen, maar dat kan die tomatenpartij helemaal niet waar maken. Toch laten mensen zich massaal misleiden door de flinterdunne retoriek van de intellectueel nauwelijks belaste Roemer. Terwijl Roemer er op de (middel)lange termijn juist voor zou zorgen dat de minder bedeelden het nog veel minder krijgen.

Stem wijzer is eigenlijk een futiele bemoediging. Men stemt immers in afnemende mate verstandig. Er wordt steeds meer op de onderbuik, uit frustratie gestemd. Daardoor wordt het electorale resultaat steeds onwerkelijker. Dominante bestuurders zijn er niet meer. Als ze er al zijn, zijn ze een paar weken later ineens bijkans zetelloos. Eén onverklaarbare beslissing en ze verliezen hun kudde. Dat is de politiek van vandaag. Italiaanse taferelen. Stem wijzer? Ja, de volgende keer.

Complex
De wereld wordt steeds complexer. Niet dat de wereld al niet buitengewoon complex was, hoor. Tuurlijk. Mensen leiden -een systeem van mensen leiden – is het aller moeilijkste wat er bestaat. Als al die mensen mondig zijn, is het haast onmogelijk om allen gelukkig te houden. Hoe meer zielen, hoe minder vreugd.

Vroeger kreeg de mens gekanaliseerde informatie toegediend. Er bestonden wel kranten en andere media, maar alles met mate. Er was geen ‘wet openbaarheid bestuur’, die wekelijks werd misbruikt om de oplage van een krant op te leuken. Er waren geen snotneuzerige journalisten, die met de premier een gesprek voerden alsof ze gisteren zijn kinderen nog te logeren hadden. Er was geen Twitter, geen Facebook en de mensen waren niet 24/7 online.

De mensen informeren zich zelf; vaak deels zelfgekozen, grotendeels niet. Dat je op televisie toch nog steeds kijkt en luistert naar wat bepaalde zenders of spreekbuizen je toestoppen, is te weinig mensen duidelijk. DWDD en P&W zijn geen objectieve praatprogramma’s, maar zeer geëngageerde nieuwsmakers. Op RTL gaat u geen politicus een platform zien krijgen, die de zakenwereld belemmert of beperken zou. Op internet zijn de meeste populaire media – de ‘news snacks’ – zeer sterk besmet door nieuwsagenten en bureaus die dergelijke (pers)berichten de wereld in helpen. Er wordt wat af gepitched en gespind. Net zoals excessieve tegengeluiden zoals Wikileaks hun eigen (tegen)moraal hebben. Denkt u werkelijk dat Assenge de wereld wil verbeteren? In welke zin deed meneer dat door bijvoorbeeld geheime Amerikaanse gegevens over de defensie in Europa te openbaren? Was hij niet gewoon een wezenloos dwingelandje op zoek naar die aandacht die hij nooit kreeg? Het is buitengewoon complex om in de veelheid aan aangeboden informatie het juiste en ware eruit te lichten.

Voor de meeste van ons, zo niet voor allen, is het goed geïnformeerd zijn of raken een ondoenlijke missie. Wat is dus ons meetpunt? Waarop baseren we wat we denken te weten? Waarop baseren we te weten wat we denken?

De economie
Als je kijkt naar de globalisering van de economie, die zich vooral sinds de jaren zestig in rap tempo voltrok, dan is niets zo veranderd dan dat. Maar ook weer niet. Wat vroeger kleinschalig in de lokale leefgemeenschap gebeurde, heeft zich door schaalvergroting genationaliseerd en nadien geglobaliseerd. De hele wereld doet met elkaar zaken. Omdat het principe hetzelfde bleef (ruilhandel) denken we dat we het snappen. We snappen er echter niets meer van. De economie is inmiddels zo vervlochten met gecorreleerde processen, afgeleide processen en overige invloeden dat het tot een chaosmodel is geworden.

Om een indruk te wekken van wat een chaosmodel is: het weer, het klimaat, oorlog, etc. etc. Het typerende van chaosmodellen is dat ze zo complex zijn (geworden) dat de invloed van één of enkele element(en) niet of nauwelijks te meten is. Tuurlijk, extreme invloeden zullen extreme gevolgen hebben, maar welke precies, dat weten we niet. Ik herhaal: dat weten we niet. Wat we niet (goed) weten kunnen we niet (goed) beheersen. We kunnen hoogstens een poging doen.

Eén van de fnuikende zaken die de economie tot chaosmodel maakte, was de introductie van oneigenlijke invloeden. Het grootste kwaad voor de beheersbaarheid van de economie zijn de afgeleide producten. Derivaten, met een moeilijk woord. Derivaten zijn speculatieve producten, die niets tastbaars vertegenwoordigen, anders dan een nominale waarde. Eenvoudiger gezegd, ze zijn als fiches in het casino. Ze hebben geen echte (intrinsieke) waarde, maar een (nominale) waarde die we eraan geven. In het casino levert het wat op, maar daarbuiten is het niets waard. De huidige afgeleide producten zijn niet alleen dat. Ze zijn ook nog eens tussen de casino’s (niet in andere branches dus) verhandelbaar. Lijkt leuk. Van het ene casino naar het andere en overal is uw fiche wat waard. Bij de één dit, bij de ander dat. Het uitgevend casino heeft echter geen zicht op zijn fiches meer. En de bezitter van de fiches niet op de waarde ervan. Wat is winst, wat is verlies? Als iedereen zijn fiches bij de een gehaald bij de ander inzet of omwisselt, wie draagt dan het verlies, wie neemt de winst? Afgeleide producten kregen hun eigen waarde. Ze werden gebruikt om te handelen, niet in goederen maar in rechten. De primaire economische regel dat vraag en aanbod (schaarste) de waarde bepalen, werd opzij gezet. Immers, een afgeleid product kun je bijmaken. Zo ontstond gefabriceerde vraag en gefabriceerd aanbod. Zoals een gemiddeld olievat tegenwoordig gemiddeld meer dan twintig keer van eigenaar wisselt voordat het daadwerkelijk in een koophaven is aangekomen. Dacht u dat de koper zich 19 keer had bedacht? Welnee, men speculeert op de waarde, reden waarom uw olieproducten zo duur zijn geworden (los van de graaiende overheden uiteraard).

Deze derivatenhandel, die zelfs in de jaren tachtig en negentig aanleiding gaf tot de bizarre ‘subprime’ handel (pakketten oninbare hypotheken), groeide naar een markt waarin banken en verzekeraars handelspakketten begonnen te vormen van risico. Er was dus slechts nog een risico dat verhandeld werd. Risico werd een product. Zoals een gokpaleis een risicohandelshuis is. Daar kunt u inzetten op een paard, een club of een gele kaart in een bepaalde spelminuut. De kansen worden bepaald door het gokhuis. U betaalt een premie en op basis van kansberekening krijgt u van het gokpaleis een uitkering als het u lukt. Het enige dat die kantoren doen is te marge tussen de waarschijnlijkheid (van uitkering) en de werkelijke uitkering behe(e)r(s)en. Als het goed is houden ze geld over. Soms gaat dat helemaal mis. Banken en verzekeraars deden dit in een ongekend veelvoud én met de wetenschap dat … de winstkans uiteindelijk nul was. Dat was – in een notendop – het belangrijkste brisante element van de recent ontstane kredietcrisis. De markt zat vol afgeleide producten die nul waarde hadden, maar met een waarde tig op de bankbalansen stonden. Toen duidelijk werd dat dit massaal aan de orde was en banken omvielen, kwam een ongekend domino effect op gang. Alle lucht liep uit balansen en banken bleken daardoor ineens nul solvabel (=geen enigen vermogen meer).

Het aller belangrijkste element was, dat de grote financiële wereld zo complex was geworden door alle vervlechting en afgeleide handel, dat alleen bankiers met 25 jaar boardroom ervaring onder de gordel prominente posten in de financiële wereld konden bezetten. Zo werd het ‘ons kent ons’ en werd iedere belangrijke politicus, die een ramp zag aankomen en beleid wilde maken, beheerst terug in zijn mandje geduwd door zijn adviseurs. Met een ‘ik zou dat NIET doen, Mr. President …’ werd welbewust een koers aangehouden die regelrecht op de ijsberg aan deed varen. Niemand die de gevolgen wilde overzien. Te veel die op een zachte landing vertrouwden of dachten ‘na mij de zondvloed.’ Ze zijn er massaal mee weggekomen.

De wereldhandel is zo vervlochten dat de Amerikaanse bankencrisis overal werd gevoeld. Alle banken waren betrokken. Zoals alle banken leningen hebben aan de knoflooklanden of aan banken, die daar erg prominent inzitten. Een verzekeraar, die een groot project verzekerd, brengt dat zelf onder bij minstens drie of vier andere verzekeraars. Herverzekeren noemen we dat. Dat dit slechts tot fictieve veiligheid leidt, is men allang vergeten. Risico verdelen is geen risico verminderen. Het is een spreiding van de negatieve gevolgen. Als we alle risico’s opsnijden in vele partjes, is één risico dat werkelijkheid wordt, door vele schouders gedragen. Dat was de basisgedachte. Als dat ene risico echter is dat een bepaald product (risicoportefeuilles) of een bepaald geval (failliet van een natie) tot werkelijkheid wordt, dan is verdeling van de risico’s juist goed voor een enorm brede aantasting van de sector. Niemand is dan vrij van besmetting. In plaats van enkele, wankele er vele.

Vroeger trok de directeur van De Nederlandsche Bank (DNB) aan de touwtjes van onze economie. Hij bepaalde de rentes die we kregen of betaalden, of we nu bank of particulier waren. Inflatie werd beteugeld of we drukten juist wat guldens bij. Als Den Haag een maatregel nam, was al snel duidelijk welk effect dit sorteerde. Er was nog orde in de chaos. Thans, met niet alleen een Europese Bank en een Euro, maar ook een economie die vooral op export en transito handel draait, zijn beleidszaken lang niet altijd meer te verbinden met effecten. De processen zijn zo vervuild door externe invloeden, dat effecten kunnen wegebben of zelfs weglekken zonder dat we kunnen bevroeden hoe en waarom. Als ‘oorzaak en gevolg’ analyses niet meer betrouwbaar zijn, wordt beleid maken een gok. Reden waarom Europese regeringen steeds minder directe vat op hun economieën hebben. Zelfs de Fransen moeten hun eeuwige mercantilisme steeds meer opgeven. Er is geen houden aan. De economie kent geen grenzen meer. Dat dit veel verder gaat dan neoliberalisme – wat niet begrijpende orakels als Roemer steeds als schuldloket aanwijzen – ontgaat de gewone man volledig. Die heeft geen idee. Daarom oogst Roemer succes met zijn platitudes.

De tragiek is, dat voor het politiek en bestuurlijk verstandig plannen, leiden en beheren van de economie, de politici en bestuurders in toenemende mate ongeschikt zijn. De zaken zijn niet alleen een veelvoud complexer geworden, maar de politici worden er niet kundiger op. Onze huidige premier is een geschiedeniskundige, net als zijn minister van economische zaken. Onze minister van financiën is weliswaar bedrijfseconoom, maar overigens gevormd in eigen ondernemingen en niet in het financiële stelsel. We hebben wat meesters in de rechten, een socioloog op defensie en wat andere titels in de regering, maar zwaargewichten voor wat betreft economie en financiën ontbreken geheel.

Bestuurders zijn in Europa geheel of vrijwel geheel afhankelijk van hun nationale specialisten. De enorm complexe structuren en invloeden binnen de economie en de daaraan direct gepaarde monetaire werkelijkheid kunnen politici al lange tijd niet meer behappen. Ook niet een beetje. Er is echter geen politicus die zo eerlijk is dat te zeggen. Ze pakken het spreekgestoelte na een G20 of ander zwaarwegend overleg en mogen zich 50 miljard vergissen. Tja, zou mij ook kunnen overkomen … als je door de bomen het bos niet meer ziet. Punt is echter gemaakt. Bestuurders worden gedomineerd door de materie, in plaats van de materie door de bestuurders. Geen der titaantjes die momenteel strijd om de macht in Den Haag gaat Rutte aftroeven. Niemand van hen is in de materie beter thuis of komt met verstandige visies op de toekomst. Men roept slechts wat verkoopt: minder Europa.

Je moet slim zijn voor een verstandige stem
De tragiek van feitelijkheden is dat ze tamelijk in beton zijn gegoten. Feiten zijn nauwelijks onderhandelbaar. Eén van de feiten is dat niet ieder mens vooraan heeft gestaan toen de intellectuele eigenschappen werden uitgedeeld. Er zijn talloze studies gedaan naar de verdeling van intellect over de (gemiddelde) levende mensheid. Hoewel zelden kritiekloos, zijn een aantal methoden, om vast te stellen hoeveel mensen binnen een bevolkingsgroep een zeker intellect hebben, redelijk betrouwbaar. Met gegevens rond intellect kun je fijn spelen. Je kunt gaan ‘trenden’, waarschijnlijkheidsanalyse maken. Vermoedelijk is in deze de bekendste de Bell curve. Daarbij wordt op basis van kerngegeven een curve genereert waarbij de suggestie wordt gewekt dat de samenhang tussen persoonlijk beschikbaar talent en allerlei maatschappelijke zaken zoals werk, salarishoogte, misdaad, scheidingskansen, leeftijd, etc. statistisch te vangen is. Hoewel deze curve uiteraard tot enorme frictie aanleiding geeft – welk middel dat mensen sorteert doet dit tenslotte niet – is er wel degelijk vast te stellen dat er correlatief verband is tussen intelligentie en prestatie, tussen intelligentie en gezondheid en tussen intelligentie en kansen. Dat was een zaak die tot zo’n 50 jaar geleden algemeen werd aanvaard. Sinds de jaren zestig echter, komt den mensch in opstand tegen zelfs dat tamelijk feitelijke gegeven dat een intellectueel mens nu eenmaal betere kansen heeft. Om in ‘autodrop’ te spreken: het zou verboden moeten worden! Dat vinden de geitenwollen sokken ook. Tuurlijk. Altijd leuk. Debatje met slobbertruitjes en vale T-shirts en hun ongewassen mening. Maar nu even om het ‘eggie’.

De kans dat een persoon met een IQ van 90 een verstandige politieke keuze maakt, is tamelijk bescheiden. De waarschijnlijkheid dat hij zich op basis van primaire emoties, zoals het populistische gekraai van Roemer, of het geschimp en gesneer van Wilders laat vangen, is wezenlijk. Ongeveer 30% van Nederland zit statisch gezien in de hoek van 95 IQ punten of minder. Het emotioneel stemmen is overigens geen monopoly voor de minder begaafde kiezer, maar die is er wel veel sterker en sneller toe geneigd dan de intelligentere kiezer. Daarom werkt populisme zo goed en is het door alle partijen, zelfs de Christelijke fracties, gewoon geadopteerd. Het is niet meer de vraag of je populisme bedrijft, maar in welke mate en in welke hoedanigheid. Ware volksmenners, zoals Alexander Pechtold (die nauwelijks iets anders doet), Geert Wilders en Emiel Roemer trekken er grote schare kiezers mee. Op basis van intellect zou men, zeker bij de SP en PVV, namelijk onmiddellijk moeten afhaken. Toch zijn ze thans goed voor 30-35% van de kiezers …

Het tragische is dus dat Nederland, willekeurig ieder democratisch land, met een grote dosis mensen moet schakelen, die niet verstandig stemmen. Het feit dat Emiel Roemer, die werkelijk waar van economie geen flauw benul heeft, met wat gemeenplaatsen scoort bij zijn groeiende achterban is fnuikend. De kans dat de man zelf niet eens beseft wat voor gecertificeerde onzin hij uitslaat, is aanwezig. Wilders behoeft geen nadere toelichting. Wilders is een man van angsten en angst is zijn raadgever. Daarbij is hij welbewust een volksmenner, zonder dat hij een menswaardig doel voor ogen heeft. Hij staat (figuurlijk) andere bevolkingsgroepen en zelfs een wereldgeloof naar het leven en leidt een antidemocratisch vormgegeven beweging.

Roemer verdenk ik nog van oprechte zorg om minder bedeelden. Wilders verdenk ik slechts van Asperger en ik zal de dag prijzen dat de man goedschiks of kwaadschiks uit de politiek verdwijnt. In tegenstelling tot vele ben ik namelijk niet roomser dan de Paus en vind ik dat iemand die andere mensen omwille van geloof zo wenst uit te sluiten, zelf een levenslange excommunicatie moet ondergaan. Ik gun hem zijn isolement en hoop dat het nog lang duurt. (Dit was een spiegel voor je neus, Geert! Voor het geval je de ironie niet zelf herkende …)

Slim electoraat ontbreekt grotendeels op de flanken. En wie zich aangesproken voelt, goed zo. Ga maar eens nadenken.

Eerlijkheid doet pijn …
… en is dus meestal een electorale doodsteek. Ergo de lieg- en lastercampagnes tijdens de laatste verkiezingen. Wie op zondag 26 augustus 2012 het eerste werkelijke tv debat tussen de grote vier fravo’s zag, hoorde de ene na de andere leugen of verdraaiing. Tussen al het leugenachtige flinterdunne opbieden door, nam men maar één opvallende trend waar. De PvdA voorman deed een poging eerlijk(er) te zijn. Dat leverde hem direct de debatwinst op. Als je eerlijkheid geloofwaardig verkopen kan, scoor je. Dat was de reden dat Rutte goed scoorde vorige keer. Rutte had gisteren echter, op de Schaal van Pinoccio, een bezemsteel tussen mond en ogen. Hij was stuitend zwak, zeker als premier.

“Je moet slim zijn om verstandig te kunnen stemmen” zal – als statement – ongetwijfeld weer de nodige stof doen opwaaien. Als een politicus het morgen zegt, is hij overmorgen afgebrand. Toch is het de werkelijkheid. Net zoals een ethisch-medische discussie – zoals Samson terecht en eerlijk aantekende – geen zuiver patiënt-arts leerstuk is, maar wel degelijk maatschappelijk relevant. De slappe knieën van Roemer (de grote verliezer van het debat), Wilders maar vooral Rutte waren stuitend. Geen antwoord geven als premier, maar je verschuilen achter een arts-patiënt relatie, terwijl juist een richtlijn voor noodzakelijk medisch handelen onontkoombaar is en door de liberale minister van volksgezondheid was voorgezegd, was ronduit zwak. Toen de premier om een populistisch vuistje werd gevraagd – of hij Folkert van de Graaf op proefverlof zou laten – was meneer de premier ineens wel genegen om op de stoel van de onafhankelijke rechter te gaan zitten. Dat is met recht gedraai, wat ik overigens een walgelijk nieuw mediawoord vind. De waarheid was kennelijk te onverkoopbaar voor Rutte. En dat is de waarheid.

Zoals het de waarheid is dat de gemiddelde politicus relatief gezien steeds minder competent wordt in verhouding tot het uit te voeren (lands)bestuur. Al veel vaker heb ik een appel gedaan op ons verstand om een competentie eis op te nemen in de eisen voor landsbestuur. Ik ben er mordicus op tegen dat iedereen maar Kamerlid kan worden. Ik vind dat regeringsdeelnemers niet alleen gestudeerde, maar tevens aansprekende praktische kennis moeten dragen. Dat vakministers met hun portefeuille affiniteit moeten hebben, net als staatssecretarissen. Als men dan roept dat dit hun onafhankelijkheid belemmert, zeg ik onmiddellijk “tot 1980, ja”. Inmiddels? Nee, onzin. Ze kunnen niet meer zonder hun ambtelijke denktanks en adviseurs, dus wat nou onafhankelijk. Laat bewindslieden vooral zelf goed geoutilleerd te velde komen. Laat het parlement hen op hoofdlijnen controleren. Zoals het ooit bedoeld was.

Als men de campagnes volgt hebben ze allemaal hun woordje klaar. SP en PVV maken het te gortig met hun anti-Europa gereutel. Nog geen procent van hun loze beloften kunnen ze waar maken, al zouden ze alleenrecht krijgen. Als Nederland zich van Europa zou afkeren, zouden de gevolgen zo ongekend groot zijn, dat we niet weten wat ons zou overkomen. Ik vind het een gotspe dat Roemer en Wilders maar mogen roepen wat ze willen en daarmee 35% van het electoraat hebben. Hoe dom is Nederland aan het worden? Gaat men oneerlijkheid, weloverwogen liegen, nu gewoon belonen? Waar protesteert men dan tegen? Dat de geijkte midden politiek niet eerlijk (genoeg) is? En die loze beloften op links (PVV) en extreem links (SP) dan wel? Word wakker!

Tegelijkertijd zwalkt het midden. De PvdA doet net alsof het hiervoor geen Wouter Bos had die als minister van financiën nog riep dat de crisis uit Amerika wel zou overwaaien. Wouter ‘had nog geen signalen dat het onze kant uit komt’ gezien. Appels vanuit met name de toen oppositionele VVD dat er minder moest worden uitgegeven werden hartelijk in de wind geslagen. Kort nadien moest Bos veel te veel betalen voor twee banken. De PvdA zou zich best iets bescheidener mogen tonen als het de volslagen leek Plasterk inzet op deze portefeuille. We weten toch allang dat de PvdA vaak achteraf pas gelijk heeft, maar vooraf en tijdens faalt. De langstudeerboete was een uitkomst. Dik verdiend voor hen die het treft. Tuurlijk had dit geraffineerder gemoeten. Deeltijdstudenten en mensen die zich maatschappelijk verdienstelijk maken moeten compensatie krijgen. De gewone student krijgt twee jaar bonus op Master en Batchelor. De studie in Nederland is al extreem goedkoop. Hoezo oneerlijk? Dat studenten grosso modo een laakbare moraal hebben en liever lui dan moe (liever bezopen dan beleerd) zijn, zal me een biet wezen. Ze studeren van maatschappelijk kapitaal. Die langstudeerboete was briljant. Wat schetst dan je verbazing als het CDA – nog voordat het huidige kabinet waarin ze het plan initieerden – de boete afschaffen?! Puur populisme, onverantwoord beleid. Dàt typeert een grote partij in verval, geleid door een zwakke broeder. De VVD maakt ook de raarste sprongen. Ik kon het nog hebben dat de PVV werd gedoogd en andersom. Prima, is ook direct duidelijk dat die lui nooit meer meedoen. Profiteert hard gillend links hard van mee deze en komende verkiezingen. Wilders heeft zijn magie verspeeld, dankzij hun gedoogconstructie. Toch is de VVD weinig onderscheidenlijk. Het halsstarrig vasthouden aan de hypotheekrente aftrek is ongeloofwaardig. Men wil slechts de stemmers aan zich binden die daar nog steeds in geloven. Onhoudbaar. De VVD toont geen visie. Het intrekken van de langstudeerboete vind ik ongeloofwaardig, de visie op gezondheidszorg bizar benepen. Je had van de liberalen een grondige herziening van ons inkomenshuis en fiscale stelsel verwacht, inclusief een flinke bezem door de aftrekpostenlijst. Een systeem waarbij inkomen en uitgaven weer wordt verhelderd. Maar nee, de VVD paart zich aan onwerkelijke maatregelen als een belast reiskostenforfait en btw verhoging en blijft overigens conservatief tot op het bot. De VVD heeft zich meesterlijk getoond in het binnenhalen van lege schepen, zoals de grapjes van Aptroot en Schulz. Beetje scheuren op de Afsluitdijk en de A2 dankzij Charlie. Je verwachtte het van premier Balkende, de snelle autootjes man. De VVD kwam ermee. Dezelfde VVD die een bizarre greep in defensie toestond onder haar eerste premier in de parlementaire geschiedenis. Herken ik wat ik ooit in de VVD zag? Nee, totaal niet meer. De VVD bevindt zich al lange tijd op een glijdende schaal. Ik zie alleen voor een liberaal met hang naar orde en netheid weinig alternatief in Nederland.

Het midden zwalkt en als een maan rond de planeet heb je dan lobby- en hobby partijtjes als GL en D66 eromheen. Daar valt niet veel over te zeggen. Doen we dan ook maar niet.

Slotwoord
Mijn vurige hoop is dat Nederland op het laatste moment verstandig gaat stemmen. Het is ijdele hoop, zeker als ik de polls zie en die 35% op de flanken zie. Maar mag ik niet hopen?

Wat ik zelf verstandig vind, is alles in en rond het midden. En dan vooral de grotere partijen. Stemmen op splinters is zinloos, een anti stem. Antistemmers ergeren me, omdat ze saboteren. Ze mopperen, maar zorgen er vervolgens voor dat het land nog onbestuurbaarder wordt. Nou hulde, stemmers op de Piratenpartij, Ouderenpartij, Partij van voor en door de Dieren, Libertijnse Partij, DPK, etc. etc. Uw stem hebt u welbewust weggesmeten, nou verder mondje dicht graag.

Ik zeg: stem op de PvdA, D66, GL, CDA of VVD. Vijf partijen die besturen willen, die – hoewel ieder met zijn eigen kleine leugentjes – werkelijk een maatschappij ambiëren die voor de meeste mensen prettig is. De één wat linkser of rechtser dan de ander, nou en? Een beetje links of een beetje rechts van het midden, niets mis mee. Vooral als het op de lange duur in balans blijft. En 2,9% begrotingstekort of 2,5% is geen verschil dat generaties splijt, zoals Rutte soms placht te poneren. Eén kwartaal met meevallende cijfers en dat verschil is in het rijke Nederland overbrugd. Mierenneuken is geen deugd. De waarheid ligt in of rond het midden. De verschillen tussen premier Rutte, die regeert met middenpartijen is verwaarloosbaar met premier Samson, die met hetzelfde midden regeert. De ranzigheid, de onbalans, de onrust … die ligt op de flanken. Mensen die op de flanken stemmen zijn niet sociaal, zijn helemaal niet begaan. Ze zijn asociaal en eigengericht, zoeken of alleen genoegdoening voor henzelf of ontwrichting. Iemand die SP stemt en roept dat hij of zij sociaal stemt, lach ik hard uit (voor ik me tanden poetste). De SP is alleen maar sociaal voor de 15% onderlaag. De andere 85% moeten het ontgelden, wat inhoudt dat na enige tijd die 15% het (nog) slechter krijgen. Het CPB bewees dat vandaag maar weer eens met de doorrekening van de programma’s. Noem dat maar sociaal! Als je PVV stemt, nu nog steeds, ben je wat mij betreft een antistemmer met een dubieuze inborst. De PVV is zo expliciet tegen een geloof gemobiliseerd, dat ik me steeds meer ga afvragen waarom ze nog steeds 10% van de kiezers blijven aanspreken. Je spoort niet als je PVV stemt, maar ga vooral je goddelijk gang.

Natuurlijk moet iedereen namelijk stemmen in wat hij of zij geloven wil. Dat schijnt het mooie van democratie te zijn. Persoonlijk ben ik geen opperdemocraat. Ik vind democratie een prachtig exploitatiemodel, maar als er aangepakt moet worden, is democratie een molensteen om de nek. Crisismanagement en democratie gaan nauwelijks samen. Maargoed, je moet niet alleen eerlijk zijn om dat te durven zeggen, maar ook eerlijk zijn om het te durven aanvaarden.

Ik wens iedereen veel wijsheid in het stemhok!

Allert Goossens

Veel gemeenten en Wmo-raden en bereiken de nieuwe cliëntgroepen die met de decentralisatie van de AWBZ onder de Wmo vallen onvoldoende. 60% van de Wmo-raden vindt dit een knelpunt. Hierdoor hebben zij geen duidelijk beeld waar in het decentralisatieproces aandacht aan moet worden besteed.

Aan de slag
Dit blijkt uit het onderzoek ‘Cliëntenparticipatie in de voorbereiding van de AWBZ-transitie’ van MOVISIE en de Koepel Wmo-raden. Uit het onderzoek blijkt dat de meeste gemeenten aan de slag zijn gegaan met de transformatie van de functie begeleiding, ondanks de vertraging die is ontstaan door de val van het kabinet. Zowel gemeenten als Wmo-raden zijn op zoek naar signalen van de nieuwe cliënten. Uit het onderzoek blijkt dat 60% van de Wmo-raden zegt dat het moeilijk is om in contact te komen met de nieuwe doelgroepen. Als belangrijke oorzaak wordt genoemd dat ‘vertegenwoordigers’ van deze nieuwe doelgroep geen zitting hebben in de Wmo-raden en de Wmo-raadsleden het moeilijk vinden om hen op andere manieren te bereiken. Ook gemeenten worstelen hiermee, maar proberen via informatiebijeenkomsten en werkbezoeken de cliënten in beeld te krijgen.

Informeel karakter
Een andere oorzaak is dat veel contacten tussen gemeente en Wmo-raden en een groot deel van de contacten van Wmo-raden met cliënten een informeel karakter hebben. Wmo-raden maken veel gebruik van het eigen netwerk van de raadsleden en met gemeenten wordt veel in de wandelgangen besproken.

Controleren en adviseren
Bovendien komt uit het onderzoek naar voren dat Wmo-raden verschillende opvattingen hebben over de rol die zij ten opzichte van de gemeente willen aannemen. 40 procent van de Wmo-raden wil zich alleen toeleggen op het controleren en adviseren van de gemeente en heeft daarmee een reactieve houding. Voor de overige 60 procent van de raden is het niet genoeg om alleen te reageren op beleid. Zij zien voor zichzelf een meer proactieve rol in de beleidsvorming.

Extra tijd
Uit het hele onderzoek blijkt gemeenten en Wmo-raden de tijd die door de vertraging van de transitie is ontstaan goed kunnen benutten om te investeren in de contacten met de nieuwe doelgroepen. Dit kan het beleid en de uiteindelijke uitvoering sterk ten goede komen.

AD 1): (pdf ) GEMEENTE LEIDERDORP EN ASBESTSANERING;
AD 2): (link)  Omgevingsdienst West-Holland;

Als dringend advies op beide overheidssites staat het volgende:
“Asbest verwijderen”
Als u asbest wilt verwijderen, moet u hiervoor toestemming vragen aan uw gemeente. De gemeente beoordeelt of u het materiaal zelf mag verwijderen of dat een erkend bedrijf dit moet doen. Ga in elk geval nooit asbest breken of erin zagen of boren. De asbestvezels, die schadelijk zijn voor de gezondheid, komen hierdoor namelijk vrij.”

Actueel: in de gemeente Utrecht/kanaleneiland is het helaas een hot item afgelopen week. Bewoners worden en-masse gedeporteerd naar elders. Hun eigendom is (tijdelijk) verboden gebied, vanwege mogelijk hoge asbestconcentraties. Klachten naar de overheid spelen hoogtij. Zelfs de vakantie van de burgervader/burgemeester Aleid Wolfsen werd hiervoor opgeofferd. De burgerij en hun veiligheid verdient alle politieke/gemeentelijke credits.

Toch heeft Leiderdorp ook eenzelfde probleem: er is mogelijk sprake van asbestvervuiling nabij de nieuwbouw/renovatie van het medisch kinderdagverblijf Cardea nabij de snelweg en het ziekenhuis Rijnland. Twee weken gelden heeft een aannemersbedrijf de werkzaamheden gestart door bomen te verwijderen staande op een wal van mogelijk “vervuild” puin en aarde. Niet wetende dat die aardenwal decennia geleden is aangelegd door ( nog onbekende) toeleveranciersbedrijven. Deze hadden iets verderop ook al hun activiteiten bewezen door een aantal vervuilde/asbestwallen te creeëren nabij waar nu de Levensstroom en het politiekantoor Hollands –Midden staan. Ook hier was sprake van asbestvervuiling waardoor nader onderzoek had aangetoond dat er speciale wettelijke maatregelen dienden te worden nageleefd.

Wat betreft het Cardea-terrein: hier ligt al het werk voorlopig stil! Metalen afstandshekken en opvallend geel lint met opdruk : “let op asbestvervuiling” beletten voorlopig de tijdelijke doorgang van het nieuwbouw/renovatie project van het kinderdagverblijf Cardea. De gemeente wist toch van te voren dat dit soort aardewallen met diverse opvulmateriaal een normale zaak van destijds was? Iets verderop (Laantje van Spek/ wijk ‘t Heerlijk Recht) lag een beruchte vuilstortplaats waarbij ook één en ander aan zeer vervuilende stoffen letterlijk werd gedumpt ( en dus toegestaan !!). Waarom dan toch niet van te voren Cardea op tijd te informeren van de mogelijke asbestvervuiling in de aardenwal, zodat zij mn op hun aansprakelijkheid etc tijdig in konden springen, ook naar de aannemer? De partij puin/zand wat reeds al verwijderd was door de aannemer zonder beschermende kleding, maar wel met kennis dat er sprake is van aanwezigheid van kankerverwekkend asbest is toch hypocriet van de gemeente om niet te benoemen?

Voorlopig ligt al het werk stil; echter de tijdelijke toegang is reeds gereed en voldoende voor de aan – en afvoerroute naar het terrein. De gemeente heeft haar medewerking in deze verleend door afgifte van de bouwvergunning plus aanpassing (lees verwijdering van de groene middenberm) in de vorm van aparte invoegstrook in de middenberm van de Simon Smitweg, noodzakelijk voor het bouwverkeer.
Cardea is gewaarschuwd: de gehele aardenwal kan schadelijk asbest bevatten!
Bovendien ligt straks op 150 meter van de nieuwbouw een 6-baans snelweg; hoe staat dat in verhouding mbt leefomgeving/kwaliteit van de cliënten (lees minderjarigen!)?

Leiderdorp, let op uw (asbest)zaak.

Edwin Brussee

Waarom zal ik verklaren.
Vele jaren heb ik geprobeerd een bijdrage te leveren aan “onze” maatschappij, niet alleen met inzet bij betaalde arbeid, maar ook op het vlak van vakbond, maatschappelijke organisaties en zelfs wat politiek.

In de begin jaren, voor mij begin jaren 70 kwam je nog veel betrokken mensen tegen.
De organisatiegraad van vakbond en politiek was nog veel groter, evenals de betrokkenheid bij elkaar in de buurt en binnen allerlei organisaties waaraan je deelnam.
De maatschappij was toen veel egalitairder.
Iedere opleiding had zijn eigen zwaarte en leverde mensen af met verstand van de geleerde stof en hadden geleerd die kennis te gebruiken.
Zo had je waardering voor de professor zowel als de meester schilder of de onderwijzer, die nog kon spellen en stellen.
Er was ook historisch besef en er werd minder specialistisch gedacht en meer in de context geplaatst.

Er is een tweedeling gekomen in de maatschappij.
Zij die we via veel belastinggeld en jarenlange koestering uiteindelijk aan een diploma HBO of hoger hebben geholpen scheiden zich massaal af als “de hoger opgeleiden”.
Ze kunnen zelf niet meer normaal communiceren dus moeten met een diploma in de hand zich inschrijven bij dating sites en andere zottigheid, zich erop voor laten staan dat ze slechts met soortgenoten contact willen.

Noodgedwongen heb ik de laatste jaren op velerlei terrein te maken gehad met dit soort lieden en helaas, ze staan niet boven de stof, maar zijn er in verzopen, kunnen de materie niet hanteren en bij enig handreiking zeggen ze hooguit, hoe kunt u dat nou weten, u heeft er toch niet voor gestudeerd.

Ik signaleerde het failliet van het te lang boven niveau opleiden al eens in een BBL column van 2006/2007 en de werkelijkheid blijkt langzaam maar zeker met de discussie over diploma’s van Hogescholen, Universiteiten en plagiaat plegende promendi.

Eén voorbeeld waar gespecialiseerde kennis toe leidt zal ik geven.
Recent promoveerde er een dame op onderzoek naar het eten van groenten onder de lager opgeleiden (weer die vermaledijde tweedeling). Uit het onderzoek bleek dat verlaging van de prijzen van groente en fruit voor deze mensen ze aanzette tot meer eten=gezonder eten en ze pleitte voor voedselbonnen van overheidswegen voor deze categorie mensen.
Klein gebied onderzocht, veilig binnen de eigen marges gebleven, zonder context.
De NMA legt ondertussen een zeer hoge boete op aan paprikatelers en zilveruitjes producenten i.v.m. prijsopdrijvende afspraken. Een zeer efficiënt produceren paprikateler heeft ongeveer euro 1,10 per kilo nodig door het hele seizoen, om uit de kosten te komen. Al naar gelang de grootte en soort 5 a 6 paprika’s per kilo.
Dat redden ze al weer een paar jaar niet, afgelopen week euro 0,35 per kilo.
Door het jaar heen vragen de Nederlandse supermarkten gerust euro 0,90 voor een paprika, een kleine euro 5,00 per kilo dus.
In de context geplaatst wil deze mevrouw met haar voorstel dus de Nederlandse supermarkten subsidiëren om ongehoorde winsten te maken op groente en fruit.
Saignant detail, de beste kwaliteit paprika’s tomaten en dergelijke, van de beste Nederlandse telers koopt u bij de in Nederland opererende Duitse supermarkten, die wel hun prijzen reëel afstemmen op de markt. Dat zorgt voor meer omzet en dus prijsbehoud, daar is geen promovenda of overheidsbemoeienis voor nodig.
Een grote mij bekende paprikateler exporteert bijna zijn hele oogst naar Rusland, waar hij wel een normale prijs krijgt voor zijn kwaliteitsproduct.
Slechts een exempel van de vele die ik kan geven, dat we kapot gaan aan de verwaande, smal opgeleide zogenaamde hoger opgeleiden die nu aan de knoppen zitten en de zaak verstieren.

Hierdoor lijdt onze maatschappij aan omgekeerde dementie.
Het korte termijn geheugen (men heeft geleerd in blokjes van 6 weken) is nog enigszins in takt het lange termijn geheugen is volledig ongetraind en zoek.
Memoreerde ik in een reactie op het artikel over het inkomenshuis van Allert, dat er bij de vorming van Balkenende IV een plan lag inzake hypotheekrenteaftrek / huursubsidie/ overdrachtsbelasting/ huurwaarde forfait en scheef wonen, tot mijn verbazing komt hetzelfde plan, lichtelijk gewijzigd, enkele weken daarna als nieuw plan ten tonele.
Het werd uniek genoemd dat partijen zoals Eigenhuis, NVM, Aedes (nee geen bank), en enkele anderen elkaar hadden gevonden.
Kennelijk waren ze vergeten dat ze een vier jaar oud plan opnieuw probeerde te lanceren.

De AOW leeftijd wordt verhoogd en ook wat mij betreft terecht.
Maar ook hier alleen de focus op de kosten en kosten reductie.
Alleen focus op de einddatum, niet de begin datum.
Nog steeds start de teller op het vijftiende levensjaar, toen de leerplicht nog tot en met 14 jaar gold. Nu de leerplicht is opgelopen tot, ik meen, 18 jaar, dus ook de ondergrens ophogen.
Nog steeds 2% per jaar opbouwen en het recht op ingang AOW ook verhogen naar 68.
Ik ga nog een stap verder, kort de studietijd op de tijd dat je rechten opbouwt.
Een student aan Hogeschool of Universiteit kost (anders dan mevr. Mei Ling suggereert, die denkt haar studie zelf betaald te hebben doordat ze geen studiefinanciering heeft gebruikt) kost al naar gelang de richting tussen de euro 30.000,00 tot 200.000,00 per jaar.
Dat is tussen de 3 en de 16 jaar AOW, in een jaar opgenomen, aan het begin van hun leven, hoezo rekening doorschuiven??
Dus op je 26ste afstuderen, dan bouw je nog maar 68 – 26 is 42 jaar x 2% is 84% AOW op.
Kijk eens hoe snel de AOW betaalbaar wordt en je hoeft ook geen ingewikkelde lang studeer regels met bijbehorende uitzonderingen te maken.

En zo zie je bij ieder besluit en bij elke discussie dat men niet het gehele veld onder de loep neemt, dat is te ingewikkeld.
Deelbesluiten die aan de randen meer problemen opleveren dan dat ze in het epicentrum van het probleemgebied oplossen, dat is de huidige maatstaf.
Ik wordt wel eens cynisch genoemd, als ik de vinger op de zere plek leg.
Ik vind mensen, die uit gemakzucht of onbenul redeneren in de trant van “het valt wel mee, zo een vaart loopt het niet” cynisch.
Zij bekommeren zich niet meer om het geheel, om de maatschappij en laten de zaken op zijn beloop.
Of men beticht me van kwade luim, een gekend middel om, zonder eigen argumenten in te brengen een tegenstander te diskwalificeren.
Ook dat is cynisch en gemakzuchtig.
Zo komen we er niet.

Daar ik de indruk heb dat mijn kritiek boter aan de galg is, stop ik dus.
Sjoerd, je kunt mijn naam als columnist schrappen, ik doe niet meer mee.

Groet,

Wouter

Onderzoekers pleiten voor incasso-effectrapportage

Mensen met schulden komen door een opeenstapeling van beslagen steeds vaker terecht op een
besteedbaar bedrag dat lager is dan in de wet is vastgelegd. Dat blijkt uit het vandaag verschenen
onderzoek “Paritas Passé”, uitgevoerd door onderzoekers van de Hogeschool Utrecht en de
Landelijke Organisatie Sociaal Raadslieden in opdracht van de Koninklijke Beroepsorganisatie van
Gerechtsdeurwaarders (KBvG). Opeenstapeling van beslagen zorgt ook voor een toename van het
aantal huishoudens met problematische schulden.

Het is voor het eerst dat is onderzocht in hoeverre de steeds verdergaande incassobevoegdheden
van sommige schuldeisers leiden tot aantasting van de beslagvrije voet. Deze beslagvrije voet (= 90%
van de bijstandsnorm) is het bedrag dat bij beslaglegging op inkomen niet onder het beslag valt en
bedoeld is voor het minimale levensonderhoud. Volgens de onderzoekers is er al lang geen sprake
meer van een eenvoudige rangorde tussen concurrente en preferente schuldeisers en duwen zelfs
preferente schuldeisers dankzij allerlei bijzondere bevoegdheden elkaar steeds vaker opzij. Zo kan
het College voor Zorgverzekeraars bij een premieachterstand van zes maanden de premie
rechtstreeks inhouden op het inkomen van de schuldenaar, kunnen verhuurders beslag laten leggen
op de huurtoeslag en kan de Belastingdienst bij notoire wanbetalers rechtstreeks geld van de
bankrekening afschrijven.

“Dit soort maatregelen kunnen op zichzelf al tot problemen leiden”, zegt onderzoeker mr. André
Moerman van de Landelijke Organisatie van Sociaal Raadslieden (LOSR/MOgroep). “Want wanneer
een verhuurder voor een schuld beslag op de huurtoeslag legt kan deze niet gebruikt worden voor de
lopende huur. En als de belastingdienst de aanslag direct van de rekening afschrijft kan de betaling
van de vaste lasten in het gedrang raken. Het probleem is echter nog groter wanneer dit soort
maatregelen naast elkaar worden toegepast, zo laat het onderzoek zien. Het bestaansminimum
wordt aangetast en schuldenaren komen steeds verder in de problemen.”

Eén op de tien huishoudens bevindt zich in een problematische schuldensituatie
Volgens dr. Nadja Jungmann, lector schulden en invordering bij de Hogeschool Utrecht en één van de
onderzoekers, is de norm in beginsel helder: financiële verplichtingen moeten worden nagekomen.
“Maar in de praktijk is dat voor een schuldenaar niet altijd mogelijk”, aldus Jungmann. “Onvoorziene
tegenslagen, een scheiding, ziekte of onverstandig financieel gedrag kunnen bijdragen aan forse
schulden. Eén op de tien huishoudens bevindt zich in een problematische schuldensituatie.
Schuldeisers zetten alles op alles om zoveel als mogelijk van hun vorderingen te incasseren en laten
ook weinig mogelijkheden onbenut om beslag te leggen.” Jungmann zegt vanuit professionals zoals
schuldhulpverleners, gerechtsdeurwaarders, sociaal raadslieden en maatschappelijk werkers al veel
signalen te hebben ontvangen dat steeds meer mensen moeten leven van bedragen onder de
beslagvrije voet. “In het onderzoek hebben we de problematiek in kaart gebracht en doen we ook
een aantal aanbevelingen waarvan wij hopen dat die serieus door de betrokken partijen worden
opgepakt.”

Politiek is aan zet
De onderzoekers doen aanbevelingen voor aanpassing van de bestaande wet? en regelgeving zoals
het inrichten van een landelijk beslagregister, het uitbreiden van de lijst van goederen waarop geen
beslag mag worden gelegd, het aanpassen van een aantal bijzondere incassobevoegdheden en het
invoeren van een incasso-effectrapportage. De onderzoekers hebben het rapport aangeboden aan
mr. John Wisseborn, voorzitter van de KBvG. “Gerechtsdeurwaarders hebben een belangrijke en
centrale rol in het rechtsbestel. Wij zijn ook bij uitstek degenen die zien wat de uitwerking is van het
beslag- en executierecht in de praktijk. Wij gaan met de aanbevelingen aan de slag maar vinden ook
dat de politiek aan zet is”, aldus Wisseborn.

Het massieve populisme van nu, de onwerkelijke partijpolitiek van dit era, toont de zelfkant van het democratische stelsel, in de breedste zin des woords. De zelfgenoegzaamheid van ‘democraten’ over ‘het systeem’ is onterecht. De grote nadelen van ‘one man one vote’, met als enige eisen Nederlanderschap, minstens 18 jaar oud zijn en handelskbekwaamheid hebben inmiddels geleid tot een walhalla voor opportunisten, volksmenners en gevaarlijke narcisten. De doorgeslagen democratie, waarbij alles en iedereen zonder beperkingen maar moet kunnen kiezen of gekozen moet kunnen worden, wat als een legitimatie van ‘een goed en beschaafd systeem’ zou moeten worden gezien, is absurdistisch. Tragisch bovendien.

Populisme
De eerste veertig jaar na de Tweede Wereldoorlog zijn de meeste landen bezig geweest met de heropbouw en nadien de uitbouw van hun maatschappijen en economieën. De sociaal-maatschappelijke emancipatie werd volvoerd, ongeveer een eeuw na de werkelijke inzet van de sociale revolutie. In de jaren negentig kwam de grote omslag.

De jaren negentig, waarin een glibberige man als Ruud Lubbers de Nederlandse politiek al enige tijd beheerste, waren een kantelpunt. Socialistische partijen begonnen hun basis te verliezen. Hun achterban werd immers steeds welvarender, de werkomstandigheden waren inmiddels uitstekend, en de bomen begonnen de hemel in te groeien. Een beetje degelijke arbeider kon zich een auto en eigen huis permitteren en een goed onderhouden gezin. De Christelijke partijen verloren eveneens aanhang. Met de toegenomen welvaart en gezondheidszorg, waardoor mensen een stuk minder te bidden hadden, begonnen kerken waarlijk leeg te stromen. Daar waar de zuilen kort na de oorlog al sneuvelden, begon vervolgens de fundamentenrot. Het was het moment dat een groot electoraat vrij kwam van ideologische of dogmatische honken en zich electoraal begon te roeren.

Populisme, kort en goed gezegd het sturen op de waan van de dag, kon pas werkelijk ontstaan bij de gratie van omstandigheden. Of dit nu een acute zorg is als een mega-crisis of oorlog, of een lokaal prangende kwestie als immigratie of lastenverdeling, het populisme kan slechts gedijen bij de grote schare te paaien mobiele kiezers. Zoals de burger inmiddels vanaf de jaren negentig was opgevoed in wat men heel plastisch “neo-liberalisme” is gaan noemen, waardoor shoppen voor je gewenste product of dienst heel normaal was geworden, werd er ook geshopt voor een passende politieke vertegenwoordiging. En de populisten boden zich maar wat graag aan om wèl naar de burger te luisteren. ‘Wel’, want de premisse van de populist is dat de gevestigde politiek en het zittende bestuur faalt, de burger daar willoos slachtoffer van is, en de populist wel even orde op zaken zal stellen. Yeah, right! Dat brengt ons bij de volgende voorwaarde, en vermoedelijk de meest kapitale: populisme kan slechts ontstaan door de massale onwetendheid van het electoraat. Niet, zoals vele onterecht zeggen, de massale domheid. Natuurlijk is een groot deel van de populisten weinig erudiet, maar er zijn voldoende goed opgeleide mensen, die zich tot populisten aangetrokken voelen en ook voldoende minder slimme mensen, die desondanks verstandig stemmen. Onwetendheid, zeker ten aanzien van politieke en bestuurlijke kwesties, is een kernbegrip bij ‘onverstandig’ stemmen.

Het populisme, dat inmiddels al 10-15 jaar zeer prominent zijn staart roert in de politiek, was er niet zo maar. Het groeide. Een partij als D’66 met zijn dromerige, idealistische portee had al veel elan dat populisten zoeken. Van Mierlo werd de Ramses Shaffy van de politiek. Zo’n charmante, welbespraakte dromerige democraat, die zijn toehoorders soms haast dichterlijk kon boeien. Hoe weinig hij in zijn eigen Utopia geloofde bleek wel uit zijn onbedaarlijke neiging regelmatig in kennelijke staat te moeten verkeren om het leven dragelijk te houden. Toen een nieuwe lever noodzakelijk was, en Van Mierlo die verrassend snel kreeg, was maar de vraag of Van Mierlo netjes op zijn beurt wachtte als één van de vele behoeftigen. Democratie kan soms lastig zijn, zelfs voor zijn inspirators. De huidige D’66 leider is een opperste demagoog, die de ene na de andere populistische proefballon oplaat. Veel minder charismatisch dan Van Mierlo, kampioen tweedimensionale politiek bedrijven en bovendien nauwelijks te betrappen op een maatschappijvisie voor de toekomst. Geen mens weet waar de D’66 voor staat. Toch is Pechtold bij uitstek de man, die de energie van het populisme gebruikt, door de tegenenergie die het genereert, aan zijn zijde te scharen. Het populisme is zich inmiddels echter veel meer op de flanken gaan ontwikkelen. Eerst waren daar de splinters op rechts, kort nadien begon ook de Socialistische Partij zich van communistisch naar links populistisch te ontwikkelen. De SP was onder Marijnissen en zijn weinig succesvolle opvolgster nog als conservatief socialistisch te duiden, maar onder Roemer is de partij ronduit populistisch geworden. De oppervlakkig sympathieke Roemer gooit er bij het inwerpen van een kwartje voor een ouderwetse gulden aan clichés uit. Onderwijl streeft men naar het straffen van succes, het vergroten van slachtofferschap en het isoleren van Nederland, wegens de anti-Europese teneur. Logisch dat in een tijd dat de lage inkomens onder druk komen, een SP stevig scoort.

Tijdens de jaren tachtig en negentig zag men ook het afscheid van de klassieke volksvertegenwoordiger. De strak in het pak parlementsleden, ideologisch verdeeld, altijd instemmend zwijgend achter de partijleiders opgesteld. Mondigheid en individualisme sloegen ook in de politiek toe. Uiteraard. De klassieke bestuurder verdween. De staatsman evenzo. Nadat midden jaren negentig Lubbers III plaats maakte voor Kok I, was het gedaan met het staatsmanschap met uitzondering van de premier zelf. En zelfs Kok had eigenlijk niet een werkelijk tastbare ‘visie op het land’. Hij was vooral de verpersoonlijking van de naar het midden opschuivende PvdA en de samensmelting van de centrale politiek.

Paars I was een omslagpunt. De klassieke tegenstellingen werden genivelleerd. Twee decennia voordien was een kabinet PvdA / VVD (met appendix) ondenkbaar geweest. Midden jaren negentig markeerde het ’t punt dat er weinig meer te kiezen viel. De metafoor van de bijtende hond of kat deed meer opgeld dan ooit. In die constellatie van de zelfgenoegzame Haagse ‘melting-pot’, tegen de achtergrond van een door een neoliberale staat juist steeds meer naar ‘bediening op maat’ opgeleide en strevende burger, ontstond de perfecte voedingsbodem voor het gemechaniseerde populisme van politici als Fortuyn en Wilders.

Onvrede
Populisme is eigenlijk altijd verbonden met een gradatie van onvrede, net als oppositie voeren. Oppositiepartijen kunnen zich ook een zekere mate van populisme veroorloven. Populisme is immers een prerogatief voor lieden, die oppositioneel geluid willen laten horen. Regeren en populisme gaan niet samen. Dat is wel gebleken bij de kabinetten waaraan LPF en PVV participeerden, rechtstreeks of indirect. Populisten voelen zich gevangen in bestuursverantwoordelijkheid. Dat laatste gaat immers samen met concessies doen en het nemen van impopulaire maatregelen. Dat doen populisten niet graag. Als de tribunes gaan fluiten in plaats van klappen, krijgen populisten kramp.

Een extreme mate van populisme zou men kantelpopulisme kunnen noemen. Daarbij wordt een toon gezet en een debat gevoerd waarin talloze absurdistische elementen zijn vervat. Anderen noemen dit extremisme. Kantelpopulisme streeft naar een kanteling van de bestuurswerkelijkheid. Het zoekt een grote schoonmaak, afscheid van oude en gevestigde rechten en pretendeert ineens een grote ommezwaai te kunnen maken. In bedrijfskundige processen wordt zoiets een kanteling genoemd. Kantelpopulisme dat Wilders in hoge, en Fortuyn in enige mate, predikte, gaat uit van een onmogelijkheid – die van de gedachte dat een eeuwenlang opgebouwde samenleving ineens een roer kan omgooien en daar bovendien fluks de vruchten van kan plukken – maar komt daar desondanks mee weg. Dat laatste heeft vooral te maken met de opperste populist, de brenger van de boodschap. Deze verstaat het zijn mislukking ook – en bovendien geloofwaardig – op te hangen aan de halsstarrigheid en de sabotage door de gevestigde orde. Wilders die uit het door hem volledig gesaboteerde Catshuis komt en daar verkondigd dat het proces van zeven weken mislukt door toedoen van de CDA en VVD halsstarrigheid. En een electoraat dat serviel klapt voor de rechte rug van de gepokte leider.

Om succes te hebben als populist moet je mennende eigenschappen bezitten en bovendien een zekere extravagantie hebben. Het volk moet aangesproken worden, geboeid raken. Fortuyn deed dit met zijn nichterige dandy gedrag, wat een zekere ongevaarlijk lijkende charme had, maar combineerde dit met rellerig erudiete opstandigheid. Dat laatste sprak zeer aan, de rest was een boeiende verpakking. Fortuyn was vermaak, hij was een hit. Wilders biedt bij lange na niet de erudiete klasse die Fortuyn had. Fortuyn was veel meer een speler, de vermakelijke narcist, iemand die de macht wilde bereiken, maar daar eenmaal gekomen, flink water bij de wijn zou hebben gedaan. Wilders is niet alleen om die reden geheel anders dan Fortuyn. Wilders is sluw, gecalculeerd; de kwalijke narcist, de man die alleen wil heersen, die in wezen een nationalistisch denkbeeld heeft met een vermoedelijk autocratisch getint einddoel. Daar waar Fortuyn zich wezenloos zocht naar een degelijke belezen en beleerde Fortuynse garde om zijn ambities mede in te vullen, zich frustreren kon over de geestelijke armoede in het vrijwilligerskorps, zoekt Wilders serviele volgelingen. Hij wil horigen om zich heen, die hem op geen enkele wijze uitdagen of beconcurreren, hoogstens versterken of ideologisch influisteren, zoals een doodenge Bosma doet. Wilders bepaalt, linksom of rechtsom, welke richting op wordt gemarcheerd. En daarbij heeft de man werkelijk geen idee welke maatschappij hij werkelijk nastreeft, behalve dat die gezuiverd mag worden geacht van allerlei door hem niet graag geziene elementen. Hij voert oorlog tegen alles en iedereen. Groeperingen, geloofsgroepen, culturen, landen, ideeën en individuen. Wilders stuurt op dagkoersen, is een soort Nick Leeson. Hij gaat net zo lang ‘short’ totdat hij niet meer kan bijpassen; en dan zal het aan de ander liggen, tua culpa. Daarom kan de man, zonder blikken of blozen, van de ene op de andere dag een fundamentele onderhandeling als de ‘zeven weken Catshuis’ opblazen. Zo onverwachts, dat de neus van CDA fravo Haersma Buma het niet heeft geroken. Wilders kan dat. Hij deelt dat per decreet mee aan zijn beweging en gaat over tot de orde van de dag. Of, zoals Wilders in een tweet zelf zei van de week, “het landsbelang interesseert me niet”. Je zou zeggen, dat het electoraat geen overtuigender brevet van onvermogen van de man verlangen kan, maar het tegendeel geldt. Hij was al een Geus en wordt er bij de harde kern slechts een oppergeus door. Die werkelijkheid typeert het funeste van populisme, maar tevens de zelfkant van democratische modellen waarin dit kan gedijen.

Sabotisme
Het kantelpopulisme dat een Wilders nastreeft, of in België bijvoorbeeld een Vlaams Belang, is een vorm van sabotisme. Het welbewust saboteren van een politiek gremium of systeem. Daar waar een partij als een Vlaams Belang nog een zekere openheid betracht t.a.v. de samenleving die het nastreeft, doet de PVV dat niet. Overigens, de LPF deed dat ook niet. Men profileert zich vooral door te zeggen waartegen men zich verzet, wat men niet wil en definieert, in het geval van de PVV, een hele riedel aan doelstellingen, die binnen de nationale en/of internationale normen en waarden nooit in redelijkheid gerealiseerd kunnen worden. Daardoor kan de PVV de slachtoffer rol blijven spelen, zoals dit bij het Vlaams Belang evenzo geldt, zij het dat het cordon sanitaire in België van het Vlaams Belang ook daadwerkelijk een zeker slachtoffer maakt. Dat is bij de PVV zeker niet het geval. In tegendeel, de PVV slachtoffert zichzelf, volcontinue. Maar als slachtofferschap een verbindende factor is tussen partij en electoraat, dan ontstaat een hechte band.

Wilders kwam de Catshuisbesprekingen uit, melde dat hij zijn rug recht had gehouden, en als Messias voor de ouderen was opgetreden. Het waren de ouderen die dreigden te worden geslachtofferd door het kabinet Rutte I en Wilders had dit electoraat, pardon, de ouderen beschermd tegen de boze Christelijk-liberale dreiging. Dat had geen ommezwaai bij zijn tegenstrevers teweeg gebracht en dus was Wilders slachtoffer geworden van zijn Geuzenrol als voorvechter van de oudere kiezer. Hij kwam naar buiten als een gekruisigde.

Hoe opportunisme zich vervlecht met dit soort sabotisme toonde Wilders aan in hetzelfde flagrante moment. Hij gaf aan dat Europa het gedaan heeft. De 3% begrotingstekort regel was absurd. Dat Nederland die in naam en faam vestigde in Maastricht, kort na invoering van de euro overtreders Duitsland en Frankrijk nog eens voorhield en de gehele crisis in Euroland veroorzaakt werd door massief gemanipuleer met begrotingsregels, mag Wilders allemaal discrimineren. Hij mocht ook straffeloos, maanden eerder, zich juist tegen die bandeloze Grieken afzetten. Zij hadden de kluit belazerd, zich niet aan begrotingsregels gehouden, en mochten dus hoegenaamd omvallen. Wilders mag dit alles straffeloos zeggen. Zoals zijn discrimineren, zijn saboteren, sowieso door een groot deel van zijn electoraat minzaam wordt bejegend, of zelfs hartstochtelijk gesteund.

“If you can’t join them, beat them”
Het sabotisme wordt gevoed door aanhangers van het diapositief van “if you can’t beat them, join them”. Dat is ook kleinmaatschappelijk vaak aan de orde. De uitzondering en rechtschapene daargelaten, zie je vaak dat de betrokkene die zich eerder diskwalificeerde of niet zijn beoogde doel bereikte, een saboteur wordt. Hij of zij vertrekt niet, laat het spel niet op de wagen zonder zijn of haar directe bemoeienis, maar blijft aanwezig om te frustreren of zelfs te saboteren. Talloze kiezers van de PVV, ik ken er enkele persoonlijk, stemmen puur en alleen uit frustratie op Wilders. Ze genieten van de man zijn sabotage acties, van zijn vlerkerige gedrag, zijn totale non-respect voor alles en iedereen. Wilders heeft exact de mechanieken gevonden om de frustraten binnen de natie aan te spreken. Uit slachtofferschap ontstond al sinds mensen heugenis verzet en fundamentalisme.

Succesvolle mensen die op Wilders stemmen, zijn schaars. Succes is namelijk een eigenschap met positieve energie. Je met Wilders verbinden, met zijn boodschap, geeft alleen maar negatieve energie. Wilders spreekt mensen aan in het gebied waar ze ontvankelijk en kwetsbaar zijn: angsten. Ieder mens heeft die angsten, maar ze worden talrijker en dominanter als je succes uitblijft, als je ongezond bent, als je je kansloos waant of het bent. Lang niet alle PVV kiezers doen dit vanuit sabotisme. Sommige, vaak toch de wat eenvoudiger van geest, hebben werkelijk de hoop dat de blonde halfgod uit Venlo hun lot verzachten zal. Daar word je niet boos van, dat is aandoenlijk. Boos word je als succesvolle mensen Wilders steunen. Als mensen, die dankzij deze prachtige maatschappij die wij Nederland noemen, welvarend zijn (geworden), en toch het sabotisme van Wilders steunen. Zulke mensen verdienen misprijzen. Zij zijn het zelf die mede de oorzaak zijn voor een politieke werkelijkheid waar geen chocolade van te maken valt, maar die zij door hun stem op Wilders zeggen te bestrijden. Pak een spiegel!

Voorverkiezingen noodzakelijk
Zonder ingrijpen in de wet, zonder beteugeling van de hoeveelheid partijen in ons parlement, zal het nog lang duren, zal het nog rampen vergen, om een politiek landschap te doen laten ontstaan dat weer eens een regering neerzet die vier jaar beleid en bestuur kan neerzetten. De politiek werkelijkheid, waarbij kiezers vaak zielloos en visieloos shoppen in de veronderstelling dat er een perfecte politieke partij bij ze past, is onstuitbaar. Hele generaties worden thans met die politieke werkelijkheid opgevoed. Zij zijn het die hopelijk ooit zullen zeggen: waarom zoveel partijen, waarom zoveel vluchtigheid, waarom zoveel bloedarmoede in vertegenwoordiging en bestuur?

Het beperken van het aantal partijen is ondemocratisch, zo vinden vele. Je vraagt je af, waar is de grens? Ergens moet je als verstandig deel van het volk toch inzien dat de versnippering een bepaalde grens dient te hebben. In theorie zijn 50 partijen met 3 zetels elk mogelijk. Waar trek je de grens? We hebben nu al tien (met de fractie Brinkman elf) partijen in de Tweede Kamer! Als echter een voorverkiezing wordt gehouden waarna alleen partijen die de kiesdrempel halen mogen meedoen in de tweede ronde, wordt Nederland wat mij betreft al weer een stuk bestuurbaarder. De zetels verdelen onder een partij of vijf, zes maximaal. Dan kan iedere hoofdstroming met constructieve gedachten over politiek zijn partij terugvinden. Coalities kunnen weer worden gevormd. De rust in de politieke arena komt weer terug. Het land kan weer worden bestuurd. Tevens is het zeer zinvol om competentie eisen te stellen aan bestuurders. Geen schooljuffen of nog bescheidener opgeleide lieden meer als Ministers of Staatssecretarissen. Als we morgen een sportvlieger een Boeing 747 van de KLM aanmeten, een loodgieter uw nieuwe heup laten plaatsen of de plaatselijke schaakkampioen generaal maken, is het land te klein. Waarom zou een zwak opgeleide PABO student – een derde kan niet eens basaal spellen en rekenen – of een nog bescheidener onderwezen type dan Minister van Economische zaken of Staatssecretaris van Onderwijs moeten worden? Te bizar voor woorden. We eisen wel dat een Minister van Justitie meester in de rechten is, waarom dan niet voor andere bestuurders, in Den Haag en in den lande, een opleidingsbeginsel ingesteld?

De kwalijke gevolgen van de meest extreme vormen van populisme kunnen bestreden worden met een voorverkiezing systeem. Een werkelijk breed gedragen populistische partij, die dus democratische rechten verwerft, zou de verkiezingsdrempel prima halen. De beteugelde versnippering zou echter de reguliere politieke partijen meer body geven. Als immers hobby- en lobbypartijen afvallen, zijn er zomaar een zetel of twintig extra te verdelen. De efficiëntie in Den Haag neemt weer toe, minder fracties, minder tijdsverspilling, meer specialisten in fracties en effectiever gebruik van de ambtenaren.

Het vergt een ingrijpende wetswijziging en er zal wel weer een bak water door de Rijn moeten voordat filosoferend politiek Den Haag en lobbyisten zo’n idee van voorverkiezingen met verkiezingsdrempel voor de tweede ronde omhelzen zullen in de Staten Generaal, maar als Nederland werkelijk de ambitie heeft weer terug te glijden in de Europese middenmoot, zoals we die na de VOC debacle lange tijd bewoonde, dan moeten we doorgaan op de schaal die we nu beglijden.

“Beat them …”
We kunnen nog vele jaren of decennia lang polderen en ons kapot ergeren aan saboteurs als Wilders en zijn onvermijdelijke lemmingen. Of we kunnen werkelijk maatregelen nemen tegen het desastreuze populisme. Toen ik zelf nog politiek actief was sprak ik in de oude boerderij Houtkamp, toen nog een restaurant waar je wel goed kon eten, met Gerrit Zalm, partijleider van de VVD in die dagen. Ik vroeg hem waarom er geen verkiezingsdrempels werden ingevoerd, om zodoende de versnippering tegen te gaan. Met de bekende korte neklach beantwoordend vond Gerrit dat een vermakelijk idee, maar voor een sigaretje – ik rookte toen nog, Gerrit aan één stuk door (wat bij een zalm een heerlijk neveneffect kan hebben) – verklapt hij me dat dit nergens voor nodig was. Het zou zo wel goed komen. Dat was niet de enige miscalculatie van onze Gerrit …

Het is een illusie te denken dat er ooit met raspopulisten een werkzame en effectieve regering valt te vormen. Om het in slecht Nederlands te zeggen “so much for joining them”. Als we ze dan niet voor ons kunnen winnen, en niet in een bestuurlijk constructief systeem verleid krijgen, dan moeten er wat mij betreft maatregelen komen “to beat them”. Mijns inziens is er geen betere maatregel dan de wet te wijzigen en strenge kiesdrempels in te voeren, zodat partijen weer uit wezenlijke fracties gaan bestaan. Maximaal vijf of zes partijen in de Tweede Kamer. Iedere kiezer kan zich in tweede ronde scharen bij een partij die dan wel in de buurt van zijn of haar idee komt, mocht die in de voorronde zijn afgevallen. Een CU’er kan dan voor het CDA gaan, net als de SGP’er. Een Partij voor de Dieren stemmer voor Groen-Links, zou die laatste het halen. Enzovoort, enzovoort. Stop de versnippering, zorg voor grote partijen, waarbij iedere hoofdstroming is vertegenwoordigd. Zodoende kunnen werkbare coalities blijven bestaan, in plaats van absurde constellaties waarbij saboteurs als de PVV moeten worden gedoogd, omdat een vierpartijen coalitie door onwerkelijke eisen van de een of ander mislukt of sowieso onwerkbaar wordt geacht.

Wat we ook doen, ik ben ontzettend benieuwd hoe we erin gaan slagen om Nederland politiek weer stabiel en degelijk te krijgen. Met 30% van het electoraat op de flanken en een breed midden vrees ik vooralsnog het ergste. Sinds Paars II is het kommer en kwel. Ben ik te pessimistisch? Ik hoop ’t van harte. In elk geval hoop ik dat we erin zullen slagen het platvloerse en ordinaire populisme te verslaan.

Allert Goossens

-