Onderzoekers pleiten voor incasso-effectrapportage

Mensen met schulden komen door een opeenstapeling van beslagen steeds vaker terecht op een
besteedbaar bedrag dat lager is dan in de wet is vastgelegd. Dat blijkt uit het vandaag verschenen
onderzoek “Paritas Passé”, uitgevoerd door onderzoekers van de Hogeschool Utrecht en de
Landelijke Organisatie Sociaal Raadslieden in opdracht van de Koninklijke Beroepsorganisatie van
Gerechtsdeurwaarders (KBvG). Opeenstapeling van beslagen zorgt ook voor een toename van het
aantal huishoudens met problematische schulden.

Het is voor het eerst dat is onderzocht in hoeverre de steeds verdergaande incassobevoegdheden
van sommige schuldeisers leiden tot aantasting van de beslagvrije voet. Deze beslagvrije voet (= 90%
van de bijstandsnorm) is het bedrag dat bij beslaglegging op inkomen niet onder het beslag valt en
bedoeld is voor het minimale levensonderhoud. Volgens de onderzoekers is er al lang geen sprake
meer van een eenvoudige rangorde tussen concurrente en preferente schuldeisers en duwen zelfs
preferente schuldeisers dankzij allerlei bijzondere bevoegdheden elkaar steeds vaker opzij. Zo kan
het College voor Zorgverzekeraars bij een premieachterstand van zes maanden de premie
rechtstreeks inhouden op het inkomen van de schuldenaar, kunnen verhuurders beslag laten leggen
op de huurtoeslag en kan de Belastingdienst bij notoire wanbetalers rechtstreeks geld van de
bankrekening afschrijven.

“Dit soort maatregelen kunnen op zichzelf al tot problemen leiden”, zegt onderzoeker mr. André
Moerman van de Landelijke Organisatie van Sociaal Raadslieden (LOSR/MOgroep). “Want wanneer
een verhuurder voor een schuld beslag op de huurtoeslag legt kan deze niet gebruikt worden voor de
lopende huur. En als de belastingdienst de aanslag direct van de rekening afschrijft kan de betaling
van de vaste lasten in het gedrang raken. Het probleem is echter nog groter wanneer dit soort
maatregelen naast elkaar worden toegepast, zo laat het onderzoek zien. Het bestaansminimum
wordt aangetast en schuldenaren komen steeds verder in de problemen.”

Eén op de tien huishoudens bevindt zich in een problematische schuldensituatie
Volgens dr. Nadja Jungmann, lector schulden en invordering bij de Hogeschool Utrecht en één van de
onderzoekers, is de norm in beginsel helder: financiële verplichtingen moeten worden nagekomen.
“Maar in de praktijk is dat voor een schuldenaar niet altijd mogelijk”, aldus Jungmann. “Onvoorziene
tegenslagen, een scheiding, ziekte of onverstandig financieel gedrag kunnen bijdragen aan forse
schulden. Eén op de tien huishoudens bevindt zich in een problematische schuldensituatie.
Schuldeisers zetten alles op alles om zoveel als mogelijk van hun vorderingen te incasseren en laten
ook weinig mogelijkheden onbenut om beslag te leggen.” Jungmann zegt vanuit professionals zoals
schuldhulpverleners, gerechtsdeurwaarders, sociaal raadslieden en maatschappelijk werkers al veel
signalen te hebben ontvangen dat steeds meer mensen moeten leven van bedragen onder de
beslagvrije voet. “In het onderzoek hebben we de problematiek in kaart gebracht en doen we ook
een aantal aanbevelingen waarvan wij hopen dat die serieus door de betrokken partijen worden
opgepakt.”

Politiek is aan zet
De onderzoekers doen aanbevelingen voor aanpassing van de bestaande wet? en regelgeving zoals
het inrichten van een landelijk beslagregister, het uitbreiden van de lijst van goederen waarop geen
beslag mag worden gelegd, het aanpassen van een aantal bijzondere incassobevoegdheden en het
invoeren van een incasso-effectrapportage. De onderzoekers hebben het rapport aangeboden aan
mr. John Wisseborn, voorzitter van de KBvG. “Gerechtsdeurwaarders hebben een belangrijke en
centrale rol in het rechtsbestel. Wij zijn ook bij uitstek degenen die zien wat de uitwerking is van het
beslag- en executierecht in de praktijk. Wij gaan met de aanbevelingen aan de slag maar vinden ook
dat de politiek aan zet is”, aldus Wisseborn.

Het massieve populisme van nu, de onwerkelijke partijpolitiek van dit era, toont de zelfkant van het democratische stelsel, in de breedste zin des woords. De zelfgenoegzaamheid van ‘democraten’ over ‘het systeem’ is onterecht. De grote nadelen van ‘one man one vote’, met als enige eisen Nederlanderschap, minstens 18 jaar oud zijn en handelskbekwaamheid hebben inmiddels geleid tot een walhalla voor opportunisten, volksmenners en gevaarlijke narcisten. De doorgeslagen democratie, waarbij alles en iedereen zonder beperkingen maar moet kunnen kiezen of gekozen moet kunnen worden, wat als een legitimatie van ‘een goed en beschaafd systeem’ zou moeten worden gezien, is absurdistisch. Tragisch bovendien.

Populisme
De eerste veertig jaar na de Tweede Wereldoorlog zijn de meeste landen bezig geweest met de heropbouw en nadien de uitbouw van hun maatschappijen en economieën. De sociaal-maatschappelijke emancipatie werd volvoerd, ongeveer een eeuw na de werkelijke inzet van de sociale revolutie. In de jaren negentig kwam de grote omslag.

De jaren negentig, waarin een glibberige man als Ruud Lubbers de Nederlandse politiek al enige tijd beheerste, waren een kantelpunt. Socialistische partijen begonnen hun basis te verliezen. Hun achterban werd immers steeds welvarender, de werkomstandigheden waren inmiddels uitstekend, en de bomen begonnen de hemel in te groeien. Een beetje degelijke arbeider kon zich een auto en eigen huis permitteren en een goed onderhouden gezin. De Christelijke partijen verloren eveneens aanhang. Met de toegenomen welvaart en gezondheidszorg, waardoor mensen een stuk minder te bidden hadden, begonnen kerken waarlijk leeg te stromen. Daar waar de zuilen kort na de oorlog al sneuvelden, begon vervolgens de fundamentenrot. Het was het moment dat een groot electoraat vrij kwam van ideologische of dogmatische honken en zich electoraal begon te roeren.

Populisme, kort en goed gezegd het sturen op de waan van de dag, kon pas werkelijk ontstaan bij de gratie van omstandigheden. Of dit nu een acute zorg is als een mega-crisis of oorlog, of een lokaal prangende kwestie als immigratie of lastenverdeling, het populisme kan slechts gedijen bij de grote schare te paaien mobiele kiezers. Zoals de burger inmiddels vanaf de jaren negentig was opgevoed in wat men heel plastisch “neo-liberalisme” is gaan noemen, waardoor shoppen voor je gewenste product of dienst heel normaal was geworden, werd er ook geshopt voor een passende politieke vertegenwoordiging. En de populisten boden zich maar wat graag aan om wèl naar de burger te luisteren. ‘Wel’, want de premisse van de populist is dat de gevestigde politiek en het zittende bestuur faalt, de burger daar willoos slachtoffer van is, en de populist wel even orde op zaken zal stellen. Yeah, right! Dat brengt ons bij de volgende voorwaarde, en vermoedelijk de meest kapitale: populisme kan slechts ontstaan door de massale onwetendheid van het electoraat. Niet, zoals vele onterecht zeggen, de massale domheid. Natuurlijk is een groot deel van de populisten weinig erudiet, maar er zijn voldoende goed opgeleide mensen, die zich tot populisten aangetrokken voelen en ook voldoende minder slimme mensen, die desondanks verstandig stemmen. Onwetendheid, zeker ten aanzien van politieke en bestuurlijke kwesties, is een kernbegrip bij ‘onverstandig’ stemmen.

Het populisme, dat inmiddels al 10-15 jaar zeer prominent zijn staart roert in de politiek, was er niet zo maar. Het groeide. Een partij als D’66 met zijn dromerige, idealistische portee had al veel elan dat populisten zoeken. Van Mierlo werd de Ramses Shaffy van de politiek. Zo’n charmante, welbespraakte dromerige democraat, die zijn toehoorders soms haast dichterlijk kon boeien. Hoe weinig hij in zijn eigen Utopia geloofde bleek wel uit zijn onbedaarlijke neiging regelmatig in kennelijke staat te moeten verkeren om het leven dragelijk te houden. Toen een nieuwe lever noodzakelijk was, en Van Mierlo die verrassend snel kreeg, was maar de vraag of Van Mierlo netjes op zijn beurt wachtte als één van de vele behoeftigen. Democratie kan soms lastig zijn, zelfs voor zijn inspirators. De huidige D’66 leider is een opperste demagoog, die de ene na de andere populistische proefballon oplaat. Veel minder charismatisch dan Van Mierlo, kampioen tweedimensionale politiek bedrijven en bovendien nauwelijks te betrappen op een maatschappijvisie voor de toekomst. Geen mens weet waar de D’66 voor staat. Toch is Pechtold bij uitstek de man, die de energie van het populisme gebruikt, door de tegenenergie die het genereert, aan zijn zijde te scharen. Het populisme is zich inmiddels echter veel meer op de flanken gaan ontwikkelen. Eerst waren daar de splinters op rechts, kort nadien begon ook de Socialistische Partij zich van communistisch naar links populistisch te ontwikkelen. De SP was onder Marijnissen en zijn weinig succesvolle opvolgster nog als conservatief socialistisch te duiden, maar onder Roemer is de partij ronduit populistisch geworden. De oppervlakkig sympathieke Roemer gooit er bij het inwerpen van een kwartje voor een ouderwetse gulden aan clichés uit. Onderwijl streeft men naar het straffen van succes, het vergroten van slachtofferschap en het isoleren van Nederland, wegens de anti-Europese teneur. Logisch dat in een tijd dat de lage inkomens onder druk komen, een SP stevig scoort.

Tijdens de jaren tachtig en negentig zag men ook het afscheid van de klassieke volksvertegenwoordiger. De strak in het pak parlementsleden, ideologisch verdeeld, altijd instemmend zwijgend achter de partijleiders opgesteld. Mondigheid en individualisme sloegen ook in de politiek toe. Uiteraard. De klassieke bestuurder verdween. De staatsman evenzo. Nadat midden jaren negentig Lubbers III plaats maakte voor Kok I, was het gedaan met het staatsmanschap met uitzondering van de premier zelf. En zelfs Kok had eigenlijk niet een werkelijk tastbare ‘visie op het land’. Hij was vooral de verpersoonlijking van de naar het midden opschuivende PvdA en de samensmelting van de centrale politiek.

Paars I was een omslagpunt. De klassieke tegenstellingen werden genivelleerd. Twee decennia voordien was een kabinet PvdA / VVD (met appendix) ondenkbaar geweest. Midden jaren negentig markeerde het ’t punt dat er weinig meer te kiezen viel. De metafoor van de bijtende hond of kat deed meer opgeld dan ooit. In die constellatie van de zelfgenoegzame Haagse ‘melting-pot’, tegen de achtergrond van een door een neoliberale staat juist steeds meer naar ‘bediening op maat’ opgeleide en strevende burger, ontstond de perfecte voedingsbodem voor het gemechaniseerde populisme van politici als Fortuyn en Wilders.

Onvrede
Populisme is eigenlijk altijd verbonden met een gradatie van onvrede, net als oppositie voeren. Oppositiepartijen kunnen zich ook een zekere mate van populisme veroorloven. Populisme is immers een prerogatief voor lieden, die oppositioneel geluid willen laten horen. Regeren en populisme gaan niet samen. Dat is wel gebleken bij de kabinetten waaraan LPF en PVV participeerden, rechtstreeks of indirect. Populisten voelen zich gevangen in bestuursverantwoordelijkheid. Dat laatste gaat immers samen met concessies doen en het nemen van impopulaire maatregelen. Dat doen populisten niet graag. Als de tribunes gaan fluiten in plaats van klappen, krijgen populisten kramp.

Een extreme mate van populisme zou men kantelpopulisme kunnen noemen. Daarbij wordt een toon gezet en een debat gevoerd waarin talloze absurdistische elementen zijn vervat. Anderen noemen dit extremisme. Kantelpopulisme streeft naar een kanteling van de bestuurswerkelijkheid. Het zoekt een grote schoonmaak, afscheid van oude en gevestigde rechten en pretendeert ineens een grote ommezwaai te kunnen maken. In bedrijfskundige processen wordt zoiets een kanteling genoemd. Kantelpopulisme dat Wilders in hoge, en Fortuyn in enige mate, predikte, gaat uit van een onmogelijkheid – die van de gedachte dat een eeuwenlang opgebouwde samenleving ineens een roer kan omgooien en daar bovendien fluks de vruchten van kan plukken – maar komt daar desondanks mee weg. Dat laatste heeft vooral te maken met de opperste populist, de brenger van de boodschap. Deze verstaat het zijn mislukking ook – en bovendien geloofwaardig – op te hangen aan de halsstarrigheid en de sabotage door de gevestigde orde. Wilders die uit het door hem volledig gesaboteerde Catshuis komt en daar verkondigd dat het proces van zeven weken mislukt door toedoen van de CDA en VVD halsstarrigheid. En een electoraat dat serviel klapt voor de rechte rug van de gepokte leider.

Om succes te hebben als populist moet je mennende eigenschappen bezitten en bovendien een zekere extravagantie hebben. Het volk moet aangesproken worden, geboeid raken. Fortuyn deed dit met zijn nichterige dandy gedrag, wat een zekere ongevaarlijk lijkende charme had, maar combineerde dit met rellerig erudiete opstandigheid. Dat laatste sprak zeer aan, de rest was een boeiende verpakking. Fortuyn was vermaak, hij was een hit. Wilders biedt bij lange na niet de erudiete klasse die Fortuyn had. Fortuyn was veel meer een speler, de vermakelijke narcist, iemand die de macht wilde bereiken, maar daar eenmaal gekomen, flink water bij de wijn zou hebben gedaan. Wilders is niet alleen om die reden geheel anders dan Fortuyn. Wilders is sluw, gecalculeerd; de kwalijke narcist, de man die alleen wil heersen, die in wezen een nationalistisch denkbeeld heeft met een vermoedelijk autocratisch getint einddoel. Daar waar Fortuyn zich wezenloos zocht naar een degelijke belezen en beleerde Fortuynse garde om zijn ambities mede in te vullen, zich frustreren kon over de geestelijke armoede in het vrijwilligerskorps, zoekt Wilders serviele volgelingen. Hij wil horigen om zich heen, die hem op geen enkele wijze uitdagen of beconcurreren, hoogstens versterken of ideologisch influisteren, zoals een doodenge Bosma doet. Wilders bepaalt, linksom of rechtsom, welke richting op wordt gemarcheerd. En daarbij heeft de man werkelijk geen idee welke maatschappij hij werkelijk nastreeft, behalve dat die gezuiverd mag worden geacht van allerlei door hem niet graag geziene elementen. Hij voert oorlog tegen alles en iedereen. Groeperingen, geloofsgroepen, culturen, landen, ideeën en individuen. Wilders stuurt op dagkoersen, is een soort Nick Leeson. Hij gaat net zo lang ‘short’ totdat hij niet meer kan bijpassen; en dan zal het aan de ander liggen, tua culpa. Daarom kan de man, zonder blikken of blozen, van de ene op de andere dag een fundamentele onderhandeling als de ‘zeven weken Catshuis’ opblazen. Zo onverwachts, dat de neus van CDA fravo Haersma Buma het niet heeft geroken. Wilders kan dat. Hij deelt dat per decreet mee aan zijn beweging en gaat over tot de orde van de dag. Of, zoals Wilders in een tweet zelf zei van de week, “het landsbelang interesseert me niet”. Je zou zeggen, dat het electoraat geen overtuigender brevet van onvermogen van de man verlangen kan, maar het tegendeel geldt. Hij was al een Geus en wordt er bij de harde kern slechts een oppergeus door. Die werkelijkheid typeert het funeste van populisme, maar tevens de zelfkant van democratische modellen waarin dit kan gedijen.

Sabotisme
Het kantelpopulisme dat een Wilders nastreeft, of in België bijvoorbeeld een Vlaams Belang, is een vorm van sabotisme. Het welbewust saboteren van een politiek gremium of systeem. Daar waar een partij als een Vlaams Belang nog een zekere openheid betracht t.a.v. de samenleving die het nastreeft, doet de PVV dat niet. Overigens, de LPF deed dat ook niet. Men profileert zich vooral door te zeggen waartegen men zich verzet, wat men niet wil en definieert, in het geval van de PVV, een hele riedel aan doelstellingen, die binnen de nationale en/of internationale normen en waarden nooit in redelijkheid gerealiseerd kunnen worden. Daardoor kan de PVV de slachtoffer rol blijven spelen, zoals dit bij het Vlaams Belang evenzo geldt, zij het dat het cordon sanitaire in België van het Vlaams Belang ook daadwerkelijk een zeker slachtoffer maakt. Dat is bij de PVV zeker niet het geval. In tegendeel, de PVV slachtoffert zichzelf, volcontinue. Maar als slachtofferschap een verbindende factor is tussen partij en electoraat, dan ontstaat een hechte band.

Wilders kwam de Catshuisbesprekingen uit, melde dat hij zijn rug recht had gehouden, en als Messias voor de ouderen was opgetreden. Het waren de ouderen die dreigden te worden geslachtofferd door het kabinet Rutte I en Wilders had dit electoraat, pardon, de ouderen beschermd tegen de boze Christelijk-liberale dreiging. Dat had geen ommezwaai bij zijn tegenstrevers teweeg gebracht en dus was Wilders slachtoffer geworden van zijn Geuzenrol als voorvechter van de oudere kiezer. Hij kwam naar buiten als een gekruisigde.

Hoe opportunisme zich vervlecht met dit soort sabotisme toonde Wilders aan in hetzelfde flagrante moment. Hij gaf aan dat Europa het gedaan heeft. De 3% begrotingstekort regel was absurd. Dat Nederland die in naam en faam vestigde in Maastricht, kort na invoering van de euro overtreders Duitsland en Frankrijk nog eens voorhield en de gehele crisis in Euroland veroorzaakt werd door massief gemanipuleer met begrotingsregels, mag Wilders allemaal discrimineren. Hij mocht ook straffeloos, maanden eerder, zich juist tegen die bandeloze Grieken afzetten. Zij hadden de kluit belazerd, zich niet aan begrotingsregels gehouden, en mochten dus hoegenaamd omvallen. Wilders mag dit alles straffeloos zeggen. Zoals zijn discrimineren, zijn saboteren, sowieso door een groot deel van zijn electoraat minzaam wordt bejegend, of zelfs hartstochtelijk gesteund.

“If you can’t join them, beat them”
Het sabotisme wordt gevoed door aanhangers van het diapositief van “if you can’t beat them, join them”. Dat is ook kleinmaatschappelijk vaak aan de orde. De uitzondering en rechtschapene daargelaten, zie je vaak dat de betrokkene die zich eerder diskwalificeerde of niet zijn beoogde doel bereikte, een saboteur wordt. Hij of zij vertrekt niet, laat het spel niet op de wagen zonder zijn of haar directe bemoeienis, maar blijft aanwezig om te frustreren of zelfs te saboteren. Talloze kiezers van de PVV, ik ken er enkele persoonlijk, stemmen puur en alleen uit frustratie op Wilders. Ze genieten van de man zijn sabotage acties, van zijn vlerkerige gedrag, zijn totale non-respect voor alles en iedereen. Wilders heeft exact de mechanieken gevonden om de frustraten binnen de natie aan te spreken. Uit slachtofferschap ontstond al sinds mensen heugenis verzet en fundamentalisme.

Succesvolle mensen die op Wilders stemmen, zijn schaars. Succes is namelijk een eigenschap met positieve energie. Je met Wilders verbinden, met zijn boodschap, geeft alleen maar negatieve energie. Wilders spreekt mensen aan in het gebied waar ze ontvankelijk en kwetsbaar zijn: angsten. Ieder mens heeft die angsten, maar ze worden talrijker en dominanter als je succes uitblijft, als je ongezond bent, als je je kansloos waant of het bent. Lang niet alle PVV kiezers doen dit vanuit sabotisme. Sommige, vaak toch de wat eenvoudiger van geest, hebben werkelijk de hoop dat de blonde halfgod uit Venlo hun lot verzachten zal. Daar word je niet boos van, dat is aandoenlijk. Boos word je als succesvolle mensen Wilders steunen. Als mensen, die dankzij deze prachtige maatschappij die wij Nederland noemen, welvarend zijn (geworden), en toch het sabotisme van Wilders steunen. Zulke mensen verdienen misprijzen. Zij zijn het zelf die mede de oorzaak zijn voor een politieke werkelijkheid waar geen chocolade van te maken valt, maar die zij door hun stem op Wilders zeggen te bestrijden. Pak een spiegel!

Voorverkiezingen noodzakelijk
Zonder ingrijpen in de wet, zonder beteugeling van de hoeveelheid partijen in ons parlement, zal het nog lang duren, zal het nog rampen vergen, om een politiek landschap te doen laten ontstaan dat weer eens een regering neerzet die vier jaar beleid en bestuur kan neerzetten. De politiek werkelijkheid, waarbij kiezers vaak zielloos en visieloos shoppen in de veronderstelling dat er een perfecte politieke partij bij ze past, is onstuitbaar. Hele generaties worden thans met die politieke werkelijkheid opgevoed. Zij zijn het die hopelijk ooit zullen zeggen: waarom zoveel partijen, waarom zoveel vluchtigheid, waarom zoveel bloedarmoede in vertegenwoordiging en bestuur?

Het beperken van het aantal partijen is ondemocratisch, zo vinden vele. Je vraagt je af, waar is de grens? Ergens moet je als verstandig deel van het volk toch inzien dat de versnippering een bepaalde grens dient te hebben. In theorie zijn 50 partijen met 3 zetels elk mogelijk. Waar trek je de grens? We hebben nu al tien (met de fractie Brinkman elf) partijen in de Tweede Kamer! Als echter een voorverkiezing wordt gehouden waarna alleen partijen die de kiesdrempel halen mogen meedoen in de tweede ronde, wordt Nederland wat mij betreft al weer een stuk bestuurbaarder. De zetels verdelen onder een partij of vijf, zes maximaal. Dan kan iedere hoofdstroming met constructieve gedachten over politiek zijn partij terugvinden. Coalities kunnen weer worden gevormd. De rust in de politieke arena komt weer terug. Het land kan weer worden bestuurd. Tevens is het zeer zinvol om competentie eisen te stellen aan bestuurders. Geen schooljuffen of nog bescheidener opgeleide lieden meer als Ministers of Staatssecretarissen. Als we morgen een sportvlieger een Boeing 747 van de KLM aanmeten, een loodgieter uw nieuwe heup laten plaatsen of de plaatselijke schaakkampioen generaal maken, is het land te klein. Waarom zou een zwak opgeleide PABO student – een derde kan niet eens basaal spellen en rekenen – of een nog bescheidener onderwezen type dan Minister van Economische zaken of Staatssecretaris van Onderwijs moeten worden? Te bizar voor woorden. We eisen wel dat een Minister van Justitie meester in de rechten is, waarom dan niet voor andere bestuurders, in Den Haag en in den lande, een opleidingsbeginsel ingesteld?

De kwalijke gevolgen van de meest extreme vormen van populisme kunnen bestreden worden met een voorverkiezing systeem. Een werkelijk breed gedragen populistische partij, die dus democratische rechten verwerft, zou de verkiezingsdrempel prima halen. De beteugelde versnippering zou echter de reguliere politieke partijen meer body geven. Als immers hobby- en lobbypartijen afvallen, zijn er zomaar een zetel of twintig extra te verdelen. De efficiëntie in Den Haag neemt weer toe, minder fracties, minder tijdsverspilling, meer specialisten in fracties en effectiever gebruik van de ambtenaren.

Het vergt een ingrijpende wetswijziging en er zal wel weer een bak water door de Rijn moeten voordat filosoferend politiek Den Haag en lobbyisten zo’n idee van voorverkiezingen met verkiezingsdrempel voor de tweede ronde omhelzen zullen in de Staten Generaal, maar als Nederland werkelijk de ambitie heeft weer terug te glijden in de Europese middenmoot, zoals we die na de VOC debacle lange tijd bewoonde, dan moeten we doorgaan op de schaal die we nu beglijden.

“Beat them …”
We kunnen nog vele jaren of decennia lang polderen en ons kapot ergeren aan saboteurs als Wilders en zijn onvermijdelijke lemmingen. Of we kunnen werkelijk maatregelen nemen tegen het desastreuze populisme. Toen ik zelf nog politiek actief was sprak ik in de oude boerderij Houtkamp, toen nog een restaurant waar je wel goed kon eten, met Gerrit Zalm, partijleider van de VVD in die dagen. Ik vroeg hem waarom er geen verkiezingsdrempels werden ingevoerd, om zodoende de versnippering tegen te gaan. Met de bekende korte neklach beantwoordend vond Gerrit dat een vermakelijk idee, maar voor een sigaretje – ik rookte toen nog, Gerrit aan één stuk door (wat bij een zalm een heerlijk neveneffect kan hebben) – verklapt hij me dat dit nergens voor nodig was. Het zou zo wel goed komen. Dat was niet de enige miscalculatie van onze Gerrit …

Het is een illusie te denken dat er ooit met raspopulisten een werkzame en effectieve regering valt te vormen. Om het in slecht Nederlands te zeggen “so much for joining them”. Als we ze dan niet voor ons kunnen winnen, en niet in een bestuurlijk constructief systeem verleid krijgen, dan moeten er wat mij betreft maatregelen komen “to beat them”. Mijns inziens is er geen betere maatregel dan de wet te wijzigen en strenge kiesdrempels in te voeren, zodat partijen weer uit wezenlijke fracties gaan bestaan. Maximaal vijf of zes partijen in de Tweede Kamer. Iedere kiezer kan zich in tweede ronde scharen bij een partij die dan wel in de buurt van zijn of haar idee komt, mocht die in de voorronde zijn afgevallen. Een CU’er kan dan voor het CDA gaan, net als de SGP’er. Een Partij voor de Dieren stemmer voor Groen-Links, zou die laatste het halen. Enzovoort, enzovoort. Stop de versnippering, zorg voor grote partijen, waarbij iedere hoofdstroming is vertegenwoordigd. Zodoende kunnen werkbare coalities blijven bestaan, in plaats van absurde constellaties waarbij saboteurs als de PVV moeten worden gedoogd, omdat een vierpartijen coalitie door onwerkelijke eisen van de een of ander mislukt of sowieso onwerkbaar wordt geacht.

Wat we ook doen, ik ben ontzettend benieuwd hoe we erin gaan slagen om Nederland politiek weer stabiel en degelijk te krijgen. Met 30% van het electoraat op de flanken en een breed midden vrees ik vooralsnog het ergste. Sinds Paars II is het kommer en kwel. Ben ik te pessimistisch? Ik hoop ’t van harte. In elk geval hoop ik dat we erin zullen slagen het platvloerse en ordinaire populisme te verslaan.

Allert Goossens

-

Momenteel zien we een aantal opmerkelijke fenomenen aan het politiek-maatschappelijk firmament. We zien een soort neo-sociale oproer tegen graai- en veelverdieners – als rechtstreeks logisch gevolg van het kapitalistische demasqué van de laatste tien jaar – en de noodzaak voor grote bezuinigingen op de uitgaven. Daarnaast een derde fenomeen, dat volstrekt uniek is. De internationale betutteling op de nationale economische agenda, die inbreekt op regelniveau. Nederland werd zodoende door het IMF op de vingers getikt vanwege bijvoorbeeld de hypotheekschuld.

Alle retoriek van de armoedige Tweede Kamer bewoners daargelaten, zou er, onwillekeurig welke kleur kabinet er nu zat, een buitengewoon zware taak liggen om passende maatregelen te nemen om het financieringstekort snel te beteugelen en structurele maatregelen te nemen ter bevordering van de economie. Niet voor niets waarschuwen deskundigen voor te veel bezuinigen. Terecht. Ik deel die mening volledig. Ik vind bezuinigen door inkomenspolitiek, direct of indirect, ook volstrekt onnodig.

Rechtse oplossingen

Nederland kent een tamelijk armoedige en eenzame rechtervleugel. Goed beschouwd is Nederland vrijwel gespeend van rechtse politiek en politici. Ik trek me niet zoveel aan van sneu stigmatiserend geroep door bepaalde lieden, die zich als moreel superieur of sociaal onderscheidend menen te moeten profileren, en spreken over bruin en fascistisch. Daarvan is geen spoor, geen fractie. Retoriek van randfiguren. Nederland heeft een bescheiden VVD component op rechts. Van die 30 zeteltjes zijn er hoogstens 15 conservatief rechts, de andere zijn veel centraler georiënteerd. Dat is 10% van het electoraat in Nederland. De PVV is geen rechtse partij, met uitzondering van de etnische agenda, waar we het vandaag niet over hebben. Economisch en overigens maatschappelijk is de partij met gemak als links te sorteren, hoewel dat traditioneel links retorisch uiterst slecht uitkomt. Een SGP met twee zetels kan men nog met enig fatsoen rechtse trekken toebedelen. Dan is de koek wel op.

Rechtse oplossingen voor de huidige crisis hoor ik niet. Mark Rutte, onze teflon premier, excelleert als acrobaat op een glibberig politiek koord. Hij weet als een ware artiest schijnbaar onaangedaan de meest groteske politieke spot en kritiek van zich af te laten glijden. Analoog aan voorbeeld Zalm lacht onze premier zaken maar al te graag weg. Enerzijds logisch, want behalve overdoses retorica wordt hem het vuur intellectueel natuurlijk totaal niet aan de schenen gelegd. Wat wil je, met een Tweede Kamer waar het gemiddeld intellect inmiddels tot zeer bedenkelijk niveau is afgezakt en men vooral in eigen dynamiek gevangen zit. Rechts onder Rutte is echter kleurloos, komt gechargeerd gezegd niet veel verder dan bespottelijke plannetjes als 130 rijden op de snelweg en minimum straffen. Voor het overige wordt er weinig verheffend opgetreden. Een rechts kabinet dat defensie volkomen uitkleedt, dat blundert in Libië, een weerzinwekkende onzinmissie in Kunduz binnensleepte en bakzeil haalt in Brussel als het de Griekse tragedie betreft. Een premier die zich oratorisch 50 miljard verslikt is wellicht niet zo erg; een minister van financiën die geen sjoege heeft van zijn werk wel. Voor de rest heeft dit kabinet geen enkele blos op de wangen. Dit kabinet zou als ‘Besluitenloos I’ te boek kunnen staan. Het heeft geen enkele visie, geen enkele koers en geen enkele belofte.

Ik verwacht niets van de huidige broedperiode in het Catshuis. Dit kabinet wordt immers gegijzeld door zijn eigen bizarre constellatie. Hoewel je kunt zeggen dat ze daar zelf aan begonnen zijn, heeft met name de PvdA enorme bakken boter op het hoofd. De politiek vreselijk onhandige Cohen, gesouffleerd door marginalisten en excuustruzen als fractiegenoten, en chagrijnig omdat hij geen burgemeester van Nederland mocht spelen, speelde een machtsspel zonder macht en zorgde ervoor dat Paars III in de schoot overleed. Vervolgens riep meneer heel gemaakt ‘dikke boeh’ toen Rutte en Verhagen alsnog met elkaar in zee gingen. Gemiste kans. Toch mag je van CDA en VVD stuurlui veel meer verwachten dan de kabbelende sluipvaart die men nu laat zien. Men staat elkaar vooral te beschieten met zogenaamde ‘deal breakers’, t.o.v. de PVV voor te sorteren of net te doen alsof die Haagse hooligans niet tot het schaduwkabinet behoren, maar een visie van een van beide of het geheel is niet in het minste in beeld.

De reflexen van de VVD zijn armetierig. Als de VVD zijn zin krijgt verkopen we al het tafelzilver – lang leven de privatisering hoax – en bezuinigen we ons kapot. Bovendien vindt bij uitstek de VVD het nodig het onderwijs nog meer te beknotten. Ja – onderwijsinstellingen dienen geen cent meer te krijgen. Die hobbyen zich wezenloos of bouwen campussen met de duurste architecten ter wereld. Hogescholen zijn bezig met centen verdienen in plaats van leerlingen opleiden. Daarin ligt een zorg. Mede veroorzaakt door de achterlijke gedachte dat privatisering het antwoord op al uw vragen was. De studenten voor de voeten lopen door dubbelstudies te ontmoedigen of deeltijdstuderen onbetaalbaar te maken, daar moest je vroeger socialist voor zijn. Tegenwoordig komt de VVD met dergelijke lamgeslagen domheid. Het laatste wat Nederland moet doen is onderwijs en studie ontmoedigen.

Rechts faalt dus. Opzichtig zelfs, wat mij betreft. Het mist grote kansen. Ik ga zo verklappen welke.

Linkse oplossingen

Aan de linker kant, en dat is raar genoeg het gros van Nederland in weerwil van wat links Nederland zelf links vindt, is het ook oorverdovend stil als het om oplossingen gaat. Tuurlijk, de partijen buitelen over mekaar heen waar ze geld vandaan kunnen halen door het oude vertrouwde graaiwerk. De extremisten op links, de nog steeds ronduit marxistische Socialistische Partij, kraaien onder leiding van Holle Bolle Gijs Emileke Roemer het ene cliché na het andere eruit. Gooi een stukje papier naar Roemer en meneer lult u een kwartier onder tafel met de meest achterhaalde fundamentalistische socialistische kletskoek, die een politicus er maar uit kan gooien. Het pleit niet voor Nederland dat deze volksmenner – want dat is hij – zomaar 20% van de stemmen zou kunnen veroveren. Die 20% opgeteld bij de ca. 15% van het PVV electoraat betekent dat een derde van Nederland geen verstand heeft of het verloren heeft. Dat is best weer schokkend, hoewel een blik of de Bell curve al aangeeft dat het met het intellect van ca. 30% van het westerse volk ook niet helemaal pluis is. Is dat een toevallige overeenkomst, of zou Plato toch een beetje gelijk hebben gehad met zijn pleiten voor intellectuele bestuursvormen?

De SP wil onze economie volkomen vermoorden en onze investeringen bevriezen. Men wil succes nog verder bestraffen en Nederland in een paar jaar vele tientallen miljarden verarmen. Men spreekt naar de mond van de minima en de vermeend sociaal begane medemens, maar is in feite bezig die weinig intellectuele groep Nederlanders om de tuin te leiden. Het vermoorden van het kapitaal zal slechts één ding betekenen: de minima krijgen het nóg slechter. Het is al talloze malen in de geschiedenis bewezen, maar Roemer blijft het lijk reanimeren. En lijken kunnen in Nederland soms op flinke aanhang rekenen, getuige de stembusuitslag na de moord op Fortuyn.

De andere linkse partijen komen echter ook nauwelijks verder dan suggesties opboeren over ordinair meer graaien. Daar waar bizar genoeg de linkervleugel van de politiek zich standaard opwindt over graaiende topbestuurders in de private sector, daar ziet men kennelijk de balk in eigen ogen niet. In Nederland wordt door de gemeenschap pas gegraaid; daar vervaagt iedere som van private graaiers bij. Alleen al op nationaal niveau worden alle mensen van tweemaal modaal en meer zodanig belast dat ze gemakkelijk een 60-70% van hun inkomen aan fiscale lasten kwijt zijn. Noem dat maar solidair! Zelfs de Bijbel sprak over ‘heb u naast lief als u zelve’, ofwel 50% belasting is de bovengrens. All-in dan wel te verstaan, directe en indirecte belasting. Nederland betaalt momenteel al op het laagste inkomensniveau ca. 30% belasting, maar betere inkomens – echt geen topinkomens – 60% of meer.

Nog meer belasting innen gaat niets oplossen. Dat gaat ten koste van de koopkracht en dat gaat ten koste van de economie. Het weerzinwekkende geleuter van ‘solidariteit’ is hier niet aan de orde. Solidair is ons systeem allang. Van belang is dat in Nederland eens gewerkt wordt aan het feit dat van iedere fiscale euro niet beduidend meer dan 50 cent aan de overheidsstrijkstok blijft hangen. De uitgaven en kosten omlaag, niet de inkomsten omhoog. Links blijft echter volkomen het antwoord schuldig. Net als rechts, zoals al werd vastgesteld.

Huisjes melken

Het H-woord is niet meer weg te denken uit de politieke vocabulaire en plannenportfolio. En zeker is dat het binnenkort ook echt gaat gebeuren dat er beleid komt. Het eigen huis en de hele santenkraam eromheen gaat onderdeel van nieuw beleid worden. En terecht, wat mij betreft.

Kwalijk is het hoe het door politici als Cohen, Roemer en zelfs Pechtold wordt besproken. Overigens in goed gezelschap van de overdaad aan sociaaldemocratische economen die Nederland zo gretig via VARA en NPS ‘adviseren’.  Men suggereert dat de hypotheekrente een douceurtje voor de rijken is. Niets is minder waar, maar de suggestie is zo sterk dat geen mens de werkelijke integraliteit van ons inkomenshuis meer kent. De hypotheekrente aftrek is namelijk een compensatie voor de hoge inkomensschijf waar men flink afdraagt. Als een goed verdienende Nederlander desondanks in een huurhuis – of vrij bezit – blijft wonen, geniet hij die aftrek niet. Dan betaalt hij de volle mep aan belasting. Bezit wordt echter, ook door sociaaldemocraten, gestimuleerd. Aftrek gebeurt naar rato van betaalde belastingtarieven. Men dient dus eerst een aanschaf te doen, dan ontstaat aftrek. Dat het geheel van inkomen en aftrekposten een inkomen genereerde (en meestal nog steeds genereert) en dat op die basis van die hoge belastingschijven worden gehanteerd, wordt door de populisten nooit gemeld. Men kijkt niet naar integraliteit. Men wil een element uit een integraal fiscaal systeem opeens afschaffen, maar dat niet (SP) of slechts ten dele (ander links geluid) compenseren. Het voorstel is dus in alle eerlijkheid: alle mensen met een eigen huis moeten strafport betalen. Daarbij pakt men vaak de allerrijksten als symbolisch voorbeeld, terwijl die slechts een fractie van het probleem vormen. Hoewel ik vind dat aftrek van een hypotheekschuld boven de € 500.000 per heden afgeschaft mag worden. Dat beantwoordt namelijk aan geen enkele vraag, toen niet en nu niet. Direct afschaffen, maar realiseer je als politiek dat dit slechts symbolisch is. Doe niet alsof je daarmee heel militant doortastend bent, zoals Roemer.

Het is ook overigens mijns inziens volkomen terecht als de hypotheekrente aftrek wordt beperkt of afgeschaft. Ikzelf, ook betaler (en dus aftrekker), ben voor afschaffen. Ik ben sowieso voor het volledig slopen van het inkomenshuis tot een één etage woning met hoogstens twee kamers. Dat vergt echter een integraal plan dat een enorme kanteling teweeg zal brengen. Een Mammoet plan, maar dan voor het inkomenshuis. Daarover zo meer. Premisse is de afschaffing van aftrekbaarheid van rente, op basis van een geleidelijke schaal van ca. 20 jaar, zodat de prijscomponent in de huiswaarde, die dit eventueel kent, geleidelijk losgelaten wordt. Alle overige aan huizen en sec wonen gerelateerde heffingen en fiscaliteiten dienen direct te worden beëindigd. Overdrachtsbelasting, OZB, huurwaardeforfait, etc. etc. ; afschaffen. Gemeenten dienen een vastgesteld tarief te mogen innen voor lokale lasten, per burger. Uiteraard met een bepaalde regionale variatie, omdat nu eenmaal gemeenten soms iets meer of iets minder collectieve lasten dragen. In elk geval zorgt een vaste tarifering ervoor dat lokale overheden hun massale beleidsgeblunder niet op burgers kunnen blijven afwentelen. Transparantie wordt vereist. Heel simpel onderscheiden zich dan de gemeenten waar men excelleert in spilzucht. Geen lokale inkomenspolitiek meer. Een zaak die me altijd een doorn in het oog is geweest. Op dit punt brengen we het inkomenshuis al een flinke etage terug. De aftrekbaarheid van de hypotheek dient te verdwijnen, daar waar de directe belasting (inkomens- en loonbelasting) dient te worden verlaagd. De hoogste schijf zal flink moeten dalen. Doen we dit niet, dan wordt Nederland niet alleen een enorme hap koopkracht afgepakt (op zich al duurzaam funest voor de economie), maar ook een groot vermogen. Immers, als de hoge inkomens tien tot twintig jaar terug gaan in inkomen, doen de huizenwaardes dat ook. Dan zijn we nog niet jarig! Het sneeuwbal effect daarvan is navenant.

De gedachte achter de voorstellen voor het ineens of geleidelijk aanpakken van de hypotheekrente aftrek, als middel om extra inkomen voor de algemene middelen te genereren, zou pure diefstal opleveren. Het zal Nederland slechts windeieren leggen en een neerwaartse spiraal inzetten, van ongekende proporties. Het afnemen van huizenwaarde zorgt namelijk niet alleen voor het krimpende vermogen van eigenaren, maar tevens voor wankele bankbalansen en bedreigd vermogen van gemeenten en coöperaties. Daarnaast de instortende rendementen van beleggers en projectontwikkelaars. Nederland heeft geen idee hoeveel er nationaal en internationaal is belegd in OG door pensioenfondsen en verzekeraars. De effecten ervan zullen niet doorklinken, maar doordreunen. De linkse kerk – waarmee ik ongezond links bedoel en niet gewogen sociaal gewogen denken – preekt echter alleen maar het evangelie van de vermeende solidariteit. De werkelijkheid met evangelies is ver te zoeken, zoals de meeste mensen tegenwoordig weten.

Inkomenshuis

Zoals gezegd – Nederland kent een bizar complex inkomenshuis. Een gevolg van maatwerk. We houden van uitzonderingen. Onze taal is bijvoorbeeld ook één  grote uitzondering. Grappig genoeg zien we de laatste decennia een toenemende mate van versimpeling van onze moeilijke taal. Zowel in spraak als in grammatica. Je bek voldoende open doen om een ‘ei’ te zeggen kan de gemiddeld Nederlander niet meer. De jeugd horen we vooral de Martijn Krabbé ‘ei’ zeggen wat een onvervalste ‘ai’ geworden is.  Het persoonlijk voornaamwoord ‘hen’ is bijkans uitgestorven en heel Nederland kermt tegenwoordig voetballers na die spreken van ‘hun hebben’. Allitereert wel lekker, maar gedrochtelijk in grammaticale zin. Doen we lekker toch accepteren. Zoals Twitter en SMS Nederlands een enorme versimpeling van onze taal teweeg brengt.

Is versimpeling altijd erg? Welnee. Taal is er om elkaar te begrijpen, nietwaar. Als een volk besluit massaal een taal te modificeren, wat met de huidige techniek en communicatie veel sneller dan vroeger gaat, dan gebeurt het gewoon. Eenzelfde tamelijk drastische versimpeling heeft ons fiscale en inkomenshuis ook nodig.

Ons inkomenshuis is een grote woekering geworden. Ik wil het verder geen al te hoog pathologisch karakter geven, maar woekeren doet het. En bij woekeren past het kernbegrip ‘ongecontroleerd’. Dat is ons inkomenshuis ook. Nederland grossiert in landelijke en regionale regelingen. We hebben ons reguliere inkomen, en ook daarin zitten al regelingen verwerkt als spaarloon, loonbeschikking, reiskostenvergoeding, studievergoeding en eventuele andere persoonlijke toelagen of inhoudingen. Dat is prima. Regelingen, die direct aan de loonstrook hangen, zorgen voor transparantie. Direct helder wat er binnen komt.

Veel vervelender wordt het als het inkomen genoten wordt op meerdere punten. Als we meerdere werkgevers hebben, hebben we ook direct een complexe fiscale identiteit. Eén van de werkgevers betaalt de volle bak, de anderen moeten weten wat er is ingehouden. Nog steeds prima, als dat goed gebeurt. Het inkomensplaat is dan iets complexer, maar nog te begrijpen. Eén, twee of drie werkgevers samen bepalen het netto inkomen.

Dan komt de rest van het inkomen. Het bewoonde huis is deels hypothecair betaald. Een deel is eigen bezit. Via de belasting wordt box 3 aangeslagen voor het vermogen, maar de hypotheekrente voor het beleende deel wordt ten laste van de belasting gebracht. Forfait wordt geheven, en een flinke OZB betaald. Rechten en heffingen lokaal afgedragen, hondje zijn poep- en plasrechten afgetikt. Inmiddels is het inkomen aan alle kanten gecompliceerd. Wat is nog inkomen, welke koopkracht resteert?

Men gaat scheiden (30% van Nederland doet dat), betaalt alimentatie aan ex-vrouw en kinderen. Vrouwlief ontvangt dit als inkomen en vraagt het kindgebonden budget er ook nog even bij aan. Toeslagen voor de kinderen vertroebelen het inkomen nog verder, hoewel het inkomen weer bepaald of men het wel krijgt. Onderwijl gaat een oud-oom dood. Laat een leuk vermogentje na, maar de fiscus komt Piet Hein spelen. Van de onverwachte meevaller, in de vorm van dit erfenisje, wordt een derdegraads successiebelasting opgelegd. Of er maar even 60% naar de fiscus kan worden overgemaakt. Woekerbelasting over allang belast geld. Pure roof. Het douceurtje dat resteert wordt echter gretig als appeltje voor de dorst aanvaard, maar eind van het jaar wel door de fiscus bij het vermogen opgeteld van de gescheiden moeder. En daarvan wordt ze geacht 1,2% netto af te dragen, ondanks het feit dat ze netto slechts 0,75% rendement maakte. Zalm en Vermeend spraken echter met ons af dat we gemiddeld altijd 4% rendement maken en dat de overheid recht heeft op netto 1,2% daarvan.

De gescheiden moeder heeft gelukkig lokaal een overheidsloket waar bijzondere bijstand wordt verleend. Ze kan subsidie krijgen voor de aanschaf van een PC. Ook de nieuw benodigde wasmachine mag middels een extraatje wat duurder uitvallen. De huursubsidie, die mevrouw krijgt, viel tegen, maar toch wordt zodanig een stukje koopkrachtherstel verkregen. Maar … als de kinderen studiefinanciering krijgen, wordt dat als secundair inkomen meegerekend, tegenwoordig.

Het inkomenshuis is troebel, het besteedbare inkomen zo goed als onberekenbaar, zeker voor grotere groepen. In Nederland kan een CBS  of CPB daarom slechts zeer grofstoffelijk trends en analyses berekenen. Beleid kan zelden goed worden doorgerekend op neveneffecten. We barsten uit onze voegen van directe en indirecte koopkracht regelingen. Omdat bovendien alles wat we aanschaffen, zelfs een eerste levensbehoefte als water, indirect belast wordt, betalen we allemaal een vermogen aan belasting.

Belastingen en heffingen

We nemen 2009 gemakshalve als ijkpunt. In dat jaar werd een totaal van € 220.083.000.000 aan belastingen, heffingen en premies betaald aan de BV Nederland. Het bedrag van 220 miljard is net iets minder dan een kwart van ons BNP. Dat is nogal wat.

Daarvan was 64,5 miljard euro belasting op inkomsten en winst, wat lager was dan de 69 miljard die door BTW, accijnzen en overige heffingen werd ontvangen. 76,2 miljard kwam binnen aan premies.

De lokale overheden (provincie, gemeente en waterschappen) stonden voor slechts 10,5 miljard in de boeken als ontvangers. Dat is minder dan 5% van de belastingen en heffingen.

Vereenvoudigen inkomenshuis

Het sterk vereenvoudigen van inkomen en belastingen zou leiden tot veel meer transparantie en overzicht. Stop met allerlei aftrekregelingen, stop met quasi subsidies op inkomen of bezit. Kom tot een systeem met één loket waar het besteedbaar inkomen bekend is, zodat geen bizar complexe integrale berekeningen nodig zijn om je besteedbaar inkomen te weten en tientallen instanties het inkomen berekenen, bepalen of administreren. Een overheid met zo’n vereenvoudigd ‘back office’ weet in een keer welke effecten een inkomensmaatregel heeft. Het wordt dan ook direct duidelijk wat het reële inkomen van zeg 99% van de Nederlanders is, van pensionaris tot arbeidsongeschikte, van werkende tot WW-trekker, van bijstandsmoeder tot gastarbeider.

De winst van zo’n eenvoudig systeem is velerlei. Ten eerste zijn we dan niet volcontinue bezig op uitzonderingen beleid te maken. Daarnaast handhaven we een administratieve orde, die eenvoud in- en uitademt. Effecten van inkomensbeleid zijn direct duidelijk. Het wordt rechts denkende mensen direct duidelijk dat het minimum inkomen in Nederland wezenloos laag is, dat een alleenstaande moeder met twee schoolgaande kinderen en een parttime baan een zodanige uitdaging heeft dat ze bijkans ondernemer genoemd kan worden en dat veel minder belasting en heffingen geheven hoeven worden als we zaken eenvoudiger houden. Dat de onderkant van het inkomenshuis een structurele reparatie van circa 10% dient te krijgen.

Het zorgt er ook voor dat als de beroepsleugenaars in de Tweede Kamer weer eens een fabeltje (voor de ene of de andere parochie) afsteken, we allemaal direct kunnen meedenken. Nu zijn we acht complexe formules en twee maanden verder om de effecten van een kwart procent belasting minder door te berekenen; straks komt het CPB de volgende dag met een doorrekening. Alstublieft, luisteraar. Die meneer Roemer liep weer uit zijn natte nek te kletsen gisteren bij de Wereld draait Door; of Rutte zijn neus groeide overdrachtelijke gesproken buiten zicht van de camera, geachte kijkers. Het voorkomt het tendentieuze populisme dat we nu horen over bijvoorbeeld het H-woord, maar het voorkomt ook het gezwam van een premier, die zegt dat de minima worden beschermd terwijl daarvan nauwelijks sprake is.

Een kabinet met visie zet in op vereenvoudiging van ons inkomenshuis. We moeten af van de honderden heffingen, belastingen, accijnzen en overige aanslagen. We moeten weten dat van de 1,80 euro aan de pomp maar liefst 1,20 naar de staatskas gaat. We moeten weten dat een kuub water 19% meer kost omdat onze overheid meent BTW over een eerste levensbehoefte te mogen heffen. We hebben er recht op te weten dat een biertje het dubbele kost door accijns, de PET fles een verpakkingsbelasting kent en uw stroom extra kost omdat uw gemeente de kabel door de gemeentegrond belast. We moeten ons weer eens bewust kunnen zijn van de kosten, van onze geldpomperij. Onze overheid heeft met het huidige systeem alle kans de boel structureel te belazeren en te stellen dat men niet anders kan dan wederom lasten verhogen en lusten verlagen. Het haal je de koekoek. Nederland heeft geen idee waar het geld blijft. Hoe kun je dan zinnig besparen? Hoe kun je zinnig stemmen?

Het vereenvoudigen van het inkomenshuis zorgt er tevens voor dat we met elkaar veel objectiever kunnen vaststellen wat bijvoorbeeld gezondheidszorg kost en mag kosten. Dat we weten waar de centen blijven en wat we werkelijk kwijt zijn. Complexiteit dient de witte boorden criminelen, de politiek en graaiende bestuurders. Het dient een enorm ambtenarenapparaat, want Nederland is wat dat betreft het Griekenland van het noorden. Er zit zo ontzettend veel geld in kantoren, systemen en organisaties, dat we het operationeel te kort komen. Dat geld dient er eerst uitgeperst te worden.

Transparantie is het devies. Laat ons maar eens werkelijk kúnnen meekijken. Doelstelling moet zijn het decompliceren van zaken zodat het politieke stopwoordje ‘helder’ veel meer zijn ware betekenis krijgt. Dan kunnen wij de politici en bestuurders ook weer eens afrekenen op hun daden in plaats van hun woorden!

Op naar de eenvoud en een gewogen, transparant en verstandig Nederlands inkomensbeleid!

AG

Positieve geluiden als het verbeterde opleidingsniveau van migranten legt hij schamper terzijde. ‘Dat is vast beter dan dertig jaar terug. Maar van een patiënt die dertig jaar in coma heeft gelegen en nu weer wat kan praten, kun je niet zeggen dat het goed met hem gaat. Het gaat nog steeds belabberd. Voor die realiteit moet je niet wegduiken.’

Participatie
Pinto vindt dat de overheid zich ten onrechte richt op integratie. Voor hem is participatie het kernwoord. De mate van integratie is niet bepalend, zelfs niet relevant. Maar wat moet er dan veranderen om die omslag te maken ? Dat is de centrale vraag in Pinto’s nieuwe boek Canon voor Participatie en Diversiteit. Daarin zet Pinto uiteen dat ambtenaren, onderzoekers en politici ten onrechte uitgaan van de hiërarchie van menselijke behoeften volgens de piramide van Maslow, waarin zelfontplooiing wordt gezien als hoogste goed. Die eigenschappen schrijven ze vervolgens toe aan iedereen.

Maar bij niet-westerse migranten, die voor een groot deel van het platteland komen, geldt een andere hiërarchie van behoeften. In de ‘piramide van Pinto’ staat dan ook het belang van de groep, de goede naam van de familie en de eer bovenaan. Pinto: ‘Hier ligt een belangrijke oorzaak van de mislukking van het tot op heden gevoerde beleid. Het sluit niet aan bij de belevingswereld van migranten.’

In zijn boek maakt hij een onderscheid tussen fijnmazige (F-)structuren en grofmazige (G-)structuren. Veel niet-westerse migranten leven in een F-structuur. Voor vrijwel iedere situatie bestaat een gedragsregel. Terwijl er in de G-structuur, zoals die in veel westerse landen geldt, voornamelijk algemene regels gelden en het individu een grote vrijheid heeft om die zelf in te vullen. Pinto meent dat het weinig zinvol is ernaar te streven dat deze structuren opgaan in een gemeenschappelijke cultuur.

‘Uit onderzoek onder migrantenjongeren in verschillende landen is gebleken dat mensen die enerzijds vasthouden aan hun eigen cultuur, maar ook goed kunnen omgaan met de cultuur van het ontvangende land, de beste perspectieven hebben. Die participeren het meest. En de enige manier om dat te bereiken is de taal leren en je goed oriënteren op de maatschappij en de arbeidsmarkt. Dat is niet links of rechts, niet correct of incorrect, maar effectief.’

Kernwaarden
Volgens Pinto is het van belang dat mensen zich eerst afvragen wat hun eigen kernwaarden zijn. Als je die duidelijk hebt benoemd, kun je je verdiepen in de normen en waarden van anderen. Volgens zijn drie-stappen-methode is het vervolgens van belang om duidelijk grenzen te stellen en niet met de eigen waarden te marchanderen.

Hij geeft het voorbeeld van een kind dat in de klas brutaal wordt gevonden als het weigert de leraar aan te kijken. ‘Dat kind heeft misschien vanuit zijn cultuur geleerd dat het onbeleefd is om mensen recht in de ogen te kijken. Als leraar moet je je realiseren waar dat gedrag vandaan komt en kun je uitleggen waarom het zich thuis misschien op een bepaalde manier moet gedragen, maar dat hier in de klas andere regels gelden.’ Zo kan een kind vasthouden aan de eigen cultuur thuis, maar in de klas volgens de Nederlandse cultuur leven. Pinto: ‘Daar kan een kind beter mee omgaan dan dat het wordt bestraft.’

Maar begrip voor elkaars cultuur moet er niet toe leiden dat je je eigen normen en waarden opgeeft, vindt Pinto. ‘Als een migrant weigert opdrachten te aanvaarden van een vrouwelijke chef, dan is het goed dat beiden zich verdiepen in de beweegredenen van de ander. Maar uiteindelijk zal de chef toch tot de conclusie moeten komen: of je accepteert mijn leiding, of je ligt eruit.’

In de praktijk zal het er veelal toe leiden dat migranten zich zullen moeten voegen naar de normen en waarden van het ontvangende land. Dat vindt Pinto niet meer dan logisch. ‘Dat is een natuurlijk gegeven voor migranten in welk land ter wereld dan ook.’

Doelgroepenbeleid
Pinto vindt dat overheden zich nog te vaak ‘schuldig maken’ aan doelgroepenbeleid. ‘Je moet wel kennis nemen van het verschil tussen migranten en de ontvangende samenleving. Dat verschil is gigantisch groot. Dat moet je durven benoemen. Maar vervolgens moet je duidelijk maken dat er bepaalde normen en waarden zijn in deze cultuur waar je naar zult moeten leven.’

Voor gemeenten betekent dat volgens Pinto: ophouden met gescheiden zwemmen, bekostigen van feestjes en religieuze manifestaties. En stoppen met bekostigen van belangenorganisaties voor bepaalde groepen migranten.

‘Een aantal goedgebekte graaiers, met name van Marokkaanse afkomst, heeft een zwakke plek bij onze met overheidsgeld gooiende sinterklazen ontdekt en vakkundig weten uit te buiten. Die clubs zijn meer gericht op het behouden van eigen baantjes dan op emanicpatie van de achterban. Ze zijn niet doelgericht, maar stoelgericht’, aldus de professor.

En gemeenten moeten vooral stoppen met de dialoog aan te gaan over de in Nederland geldende kernwaarden. ‘Geen discussie aangaan, niet marchanderen, maar glasheldere grenzen trekken.’

De Eerste Kamer heeft dinsdag ingestemd met het wetsvoorstel van staatssecretaris De Krom van Sociale Zaken en Werkgelegenheid waarin onder meer wordt geregeld dat gemeenten na een verzoek voor schuldhulp maximaal vier weken de tijd hebben om tot actie over te gaan.

Een uitzondering daarop vormen de zogeheten bedreigende schulden, die bijvoorbeeld betrekking hebben op de levering van energie, water of de huur van een woning. Hiervoor wordt een maximale wachttijd van drie dagen in de wet opgenomen. De gemeenteraad krijgt de wettelijke taak om toe te zien op de kwaliteit van de schuldhulpverlening. De plannen voor een integrale aanpak van de schuldhulp worden per gemeente voor een periode van maximaal vier jaar opgesteld. Vervolgens moet het college van burgemeester en wethouders jaarlijks verantwoording afleggen aan de gemeenteraad over de uitvoering van de schuldhulpverlening in de gemeente.

Deze wet wordt op een nog nader te bepalen tijdstip van kracht

Daar heeft de fractie van BBL, om het maar heel gematigd te zeggen, absoluut geen waardering voor. Dat blijkt uit het standpunt van BBL, zoals door fractievoorzitter Hugo Langenberg in de raadsvergadering van 10 oktober 2011 verwoord:

“Voorzitter, wij behandelen nu het raadsvoorstel om de heer Joosten tot derde plaatsvervangend voorzitter van onze raad te benoemen. We hebben al 2 plaatsvervangers, maar zelfs dat blijkt door de ontstane situatie niet genoeg te zijn. We zijn in een situatie terecht gekomen waarin de burgemeester, de voorzitter van de gemeenteraad, de komende Begrotingsraad niet wil voorzitten. Ondanks herhaalde verzoeken dit wel te doen, het behoort immers tot zijn taak als burgemeester, weigert hij tot op heden dit te doen.
In de pers lezen wij dat hij vakantiedagen wil opnemen, en niet over zijn graf heen wil regeren.
Allebei drogredenen, een vast omschreven aantal vakantiedagen heeft een burgemeester immers niet, net zoals de wethouders. En over zijn graf heen regeren? Stemrecht heeft de burgemeester niet in raadsvergaderingen, dus van regeren is geen sprake.

In diverse nieuwjaarsrecepties werd de burger door de burgemeester de les gelezen over normen en waarden. Welnu voorzitter, als burgemeester heb je een grote voorbeeldfunctie. Weigeren een zo belangrijke vergadering als de Begrotingsraad voor te zitten is niet het goede voorbeeld, maar het voorbeeld van plichtsverzuim. De burgers spreken er schande van, en wij ook.

Wij besparen ons echter de moeite een motie van bijvoorbeeld grote teleurstelling in te dienen. In de wandelgangen is ons duidelijk gebleken dat alle partijen de weigering van de burgemeester afkeuren, daar is dus geen motie voor nodig.

Voorzitter, in de heer Joosten hebben wij alle vertrouwen, en danken hem voor zijn bereidwilligheid en wensen hem alle succes toe. Met de heer Joosten als tijdelijk voorzitter kijken wij met vreugde uit naar de nieuw te benoemen burgemeester.”

Tot zo ver het in de raadsvergadering verwoorde standpunt. Wat ons betreft overduidelijk.

Persbericht BBL – Joop van der Hoogt

Link Unity FM: http://goo.gl/xgraF

Toevoeging Leidsch Dagblad 12 okt. 2011

Doemdenken is iets anders dan aan waar- en werkelijkheden refereren in tegenspraak op andermans ideeën of voorstellen. In de retorica wordt oppositioneel denken, praten en redeneren vaak lichtvaardig tot doemdenken gedevalueerd. Dat is echter meestal onjuist en onwerkelijk. Doemdenken is redeneren en denken in de trant van totale kaalslag, apocalyptische beelden, wereldcrises en overige vormen van Bijbelse plagen. Het is een superlatief, meestal bedoeld als overdrijving middels opperste bangmaking van de ontvangende partij.

Dat doemdenken is weer helemaal terug. Het is deze keer niet te koppelen aan een religie, tenzij ‘het milieu’ het nieuwe dogma is. Het ‘wij zijn slim en u bent dom’ gedachtengoed ligt eraan te grondslag. Anders gezegd: “wij – de elite – bepalen wel wat goed voor u is”. In het Leiderdorpse was dat heel sterk aanwezig bij de W4 debacle. Oppositieleden met argumenten en juiste onderbouwing van zaken werd geridiculiseerd met de meest vreselijke verwensingen en bangmakingen. De oppositie werd door Victor Molkenboer – toen nog schepen in plaats van schout – geridiculiseerd en zijn plan voor ‘Leythendorp Superior’ straffeloos verheerlijkt. O wee als je daartegen in ging. Het zou het bankroet van Leiderdorp betekenen. De pers was jarenlang volledig ingepalmd en kritiekloos en vrijwel de gehele politiek liet zich gijzelen, onder straffe aanvoering van PvdA en CDA en laffe medewerking van GL. Het werkte. Er was in Leiderdorp geen oppositie tegen W4 mogelijk. Dat het uiteindelijk bleek dat juist de paar oppositieleden gelijk hadden gehad en het College en haar klap- en stemvee ongelijk, deed daaraan niets af. Achteraf gelijk krijgen loont immers niet en daar maken sluwe politici op haast natuurlijke wijze gebruik van. Zij bezitten de eloquentie en het charisma om het doemdenken te verpakken in een voor hunzelf gunstige context.

Doemdenken en inhoudelijk beargumenteerd en onderbouwd tegenwerpen zijn dus twee ongelijken, maar ze worden desondanks vaak verbonden door volksmenners. Ze worden vereenzelvigd, door de ‘doelen’ van het oppositioneel geluid. Een kabinet, een bedrijf of een economische sector preken graag hel en verdoemenis en iedere buitenstaander of oppositioneel type wordt verketterd of geridiculiseerd. Het doemdenken van nu is echter voor de verandering niet in de handen van de linkse Kerk. Wie hoort immers het staccato gezever en geklaag van een Socialistische Partij nog? Dat is allang tot ‘the usual buzz’ verworden. Nee, het doemdenken wordt vooral door rechtse politici en schaamteloze kapitalisten gebezigd. En over hen die hun hel en verdoemenis bestrijden, wordt de lof der zotheid gegoten!

Doemdenken

Het is geen toeval geweest dat het een Jezuïet was, die doemdenken herintroduceerde. Balkenende, toch al befaamd om zijn misplaatste exclamaties – zijn tragische ‘waar is toch die VOC mentaliteit’ is reeds een klassieker – preekte hel en verdoemenis zouden wij in 2005 als Nederland in een referendum ‘neen’ tegen de Europese grondwet zeggen. De muren van Jericho – een metafoor voor de muren rond de Unie – zouden instorten. Nederland zou zich onmogelijk en volslagen belachelijk maken in Europa en het einde van de Unie zou nabij zijn dankzij – niet ondanks, wat oprechter zou zijn geweest – de Nederlandse burger. Een ander staaltje van apocalyptisch voorzeggen was de ‘tour du monde’ die Balkenende en frater Verhagen ondernamen in prelude op ‘Fitna’ van Geert Wilders. Heel de wereld werd profylactisch diplomatiek ‘afgestempeld’ en bezworen om lokale rellen wegens Fitna direct te smoren, omdat het Nederlandse volk in weerwil van Wilders in feite heel moslim knuffelig was. Bos en Balkenende – vermoedelijk ooit in de toekomst getypeerd als het slechtste of een der slechtste staven der kabinetten na de oorlog – zullen ongetwijfeld roepen dat dankzij hun diplomatie in de wereld, Fitna niet tot rellen leidde. Onderwijl had men vele doempreken in binnen- en buitenland gegeven, die het inhoudelijk gehalte van het gevreesde Fitna ver overstegen qua opruiing. Want Fitna nam vrijwel niemand serieus, maar de premier en zijn Hekking (nog) wel.

Toen de kredietcrisis (2007) aanstaande was, hadden we – met recht – doemdenkers in ons midden. Economen zoals Willem Middelkoop, die de enorme crisis aan zagen komen. Ondergetekende verkocht al in 2006 al zijn aandelen, omdat de schuldenberg in de wereld zo hoog leek op te lopen dat een barst in de zeepbel niet kon uitblijven. Als een volslagen amateur als auteur dezes met slechts wat atheneum economie en een beetje gezond verstand zoiets inziet, waarom dan niet een Minister van Financiën? PvdA’er Wouter Bos echter, deed een Colijntje. We moesten rustig gaan slapen, de crisis in Amerika zou niet zomaar naar Nederland overwaaien. Mede daarom bespaarde het Kabinet Bakellende IV nauwelijks, tot groot ongenoegen van de VVD. Kort nadien viel Lehman Bros om. Iedereen kent de gevolgen. Wouter Bos had opeens tijd nodig om de kinderwagen wat vaker aan te duwen. Ondertussen had hij wel twee banken voor ons aangekocht.

Met het failliete Griekenland binnen de monetaire unie waar wij aan mee schijnen te doen, zijn nieuwe doemprofetieën ontstaan. Het mooiste is dat de ene doemdenker de andere tegenspreekt, dus doem moet ons lot uiteindelijk wel zijn, zou je denken. De één spreekt uit dat Griekenland koste wat het kost in de Euro moet worden gehouden, omdat anders de gevolgen van de Kredietcrisis van 2007 overtroffen zouden worden door een verkruimelde Akropolis. De andere stelt juist dat een redding van Griekenland apocalyptische gevolgen voor Europa zal hebben, omdat we het geïnvesteerde geld nooit meer terugkrijgen en andere Euro landen met wankele begrotingen nu denken dat ze ook gered zullen worden.

De politici, vooral die op links, preken momenteel doem en hel over het kapitalisme en vooral het neoliberalisme. De nationaal ongekroonde kampioen liberalisme bashen is de SP’er Roemer, die iedere keer als ik hem op televisie zie me weer heel patriarchaal richting keuken doet uitroepen dat de hamsterweken weer zijn uitgebroken. Het is echter zelfs de PvdA tandem “Zak & As” – Job Cohen en Ronald Plasterk – gelukt om de verdoemenis van de, immers ook door de sociaaldemocraten omhelsde, neoliberalistische samenleving inmiddels te preken. Het neoliberalisme is de schuld van alles en moet deaud. Dat is de boodschap van links. Zo niet, dan is de onderkant van de samenleving gedoemd. De oplossing vanuit links is voor de hand liggend: het wetboek van Strafrecht moet worden uitgebreid met een sectie over ‘misdadig succes’. De straffen op succes moeten flink worden verhoogd terwijl de bonussen voor falen aanzienlijk dienen te stijgen. In sociale hoek heet dat ‘rechtvaardige herverdeling’. Ik doe niet zo gauw aan doemdenken. Ik denk dat het Nederlandse volk zo verstandig is dat het bij meerderheid inziet dat de socialisten de politiek al 25 jaar niet veel nieuws meer bieden, en dat een duo zoals “Zak & As” Nederland wel satire biedt, maar geen ‘alternatief’. Toch is ook Europees de socialisten een doekje voor het bloeden gegeven. De bankbelasting wordt ingevoerd. En daarover valt veel te zeggen.

De bankbelasting

Je hoorde en zag het aankomen. De banken hebben de kredietcrisis van 2007 veroorzaakt. Dat vindt men. Dat de banken een symptoom en geen oorzaak waren, doet er niets aan af. De banken moeten worden gestraft. Banken staan symbool voor kapitalisme, voor graaien. En toegegeven, als je Gooische fossielen als Boele Staal inzet om je als sector te vertegenwoordigen richting ‘maatschappij’, dan doe je ook heel erg je best om je als sector als kapitalisten en grootgraaiers te profileren. Als ik Boele Staal hoor spreken – en bovendien naar hem luister – word ook ik bijna voorstander van een belasting van banken. Boele Staal is de juiste man op de verkeerde plaats.

Omdat er heel veel banken moesten worden gered, die in problemen kwamen vanwege de derivatenhandel dominoramp in 2007, bedacht men een bankenbelasting als een genoegdoening. Alsof de banken werden gered vanwege de noodlijdende directies of aandeelhouders! Welnee. De banken werden gered omdat de maatschappelijke gevolgen veel te groot zouden zijn als er een decimering zou plaatsvinden. Het waren de gewone rekeninghouders – Jan met en Jan zonder Pet – die moesten worden gered. De enige die Jan zonder Pet extra hielp, was nota bene Wouter Bos, de sociaal democraat. Die vond dat hij woekersparende vermogende Nederlanders in IJsland in plaats van gewoon 40,000 euro maar liefst 100,000 euro staatsgarantie kon toezeggen! Overigens niet uit zijn eigen ruif, maar die van u en mij. Ik opteerde direct voor een politicibelasting om dat soort weggeefprojecten te kunnen financieren in de toekomst, maar Wouter was al weg. In schaamte deed hij een half jaar alsof hij matriarchaal was geworden om vervolgens zelf lekker te gaan grootgraaien bij een van de overbodige grootadviseurs in den lande. Zoals we weten eindigt niemand binnen de PvdA meer zoals Den Uyl. De lijst miljonairs ná een PvdA carrière overstijgt die van alle partijen. Dat realiseert u zich toch, als u die partij wederom het vertrouwen geeft? Partij van de Afgunst, totdat er zelf kan worden gegraaid. En dat is geen doemdenken – au contraire!

De bankenbelasting betalen de gewone burgers. Dat weet iedere socialist in Europa. Maargoed, de Unie is in tegenstelling tot wat populistische roeptoeters als Roemer zeggen, ook helemaal geen liberaal of neoliberaal product, maar een socialistisch kindje. Zowel de economische als de monetaire unie zijn in hoofdzaak geboetseerd uit sociaaldemocratische klei. De essentiële bewegingen vonden plaats in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw, waarbij de sociaalchristenen en sociaaldemocraten in Europa domineerden. Daarom distantieerde het conservatieve Engeland zich ook zo van de unies. Het waren met name mannen als Helmut Kohl (sociaalchristen) – die met zijn visieloze rappe samensmelting van zijn twee Duitslanden ook bijna zijn thuisland om zeep hielp – en Francois Mitterand (socialist) die het Europa van nu vormden. Kohl was daarin zo dominant dat een bepaald niet rechtse sociaalchristen en globalist als Ruud Lubbers met hem meermaals in aanvaring kwam. Het verdrag van Maastricht uit 1992 legde de basis voor zowel de politieke als de economisch-monetaire unie. Het waren Kohl en Mitterand die de controlerende en (be)dwingende instrumenten buiten de Unie afspraken hielden. Hoewel Nederland er toen en nadien flink op aan zou dringen sancties te zetten op overtreden van monetaire afspraken, werd dat door de meeste Europese landen inclusief Duitsland tegengehouden. Als doekje voor het bloeden mocht Nederland de eerste monetaire baas leveren, de onvolprezen Wim Duisenberg.

Dat banken zich inmiddels hebben ontpopt tot volledig commerciële bedrijven, waar gewoon geld wordt verdiend, schijnt inmiddels als immoreel te moeten worden bestempeld. Merkwaardig, dat een economische gemeenschap zoals de EU, mede ontwikkeld om de geconsolideerde Europese economie te versterken en te vergroten, een banksector dergelijke rechten ontzegd. Des te merkwaardiger, daar banken juist de motoren van de economie zijn. Immers, zonder uitlenen van geld stokt de economie. Als we alles moeten doen met slechts het geld wat we werkelijk bezitten, vertraagt de economie tot nul met vervolgens een decennialange krimp. Banken zorgen er echter voor dat overheden, bedrijven en particulieren kunnen investeren. Het investeren levert activiteiten op. Op ons geld zitten niet. De bankenbelasting leidt dus – zouden de banken het werkelijk zelf betalen – tot een economische vertraging van enorme proporties. Maar – dat hebben de politici allang overwogen – onze bestuurders weten dat die bankenbelasting bij u en mij wordt weggehaald. Zoals de accijns op tabak, alcohol en brandstof ook bij de gebruiker worden gehaald. Het is dus gewoon een extra indirecte belasting voor de burgers. En als de banken het nu maar gewoon omslaan per transactie, worden vanzelf de meer vermogende en meer handelende bankklanten het zwaarste aangeslagen. Is dat even mooi sociaal geregeld? Jammer alleen dat de politiek er zo oneerlijk over is.

Gerrit Zalm

Gelukkig hebben we Gerrit Zalm. Een gluiperd van ongekend formaat. Ik heb wel eens met de man gedineerd. Hij kwam de VVD Leiderdorp bezoeken. Schichtig liep hij de keurig georganiseerde evenementen af, overal en nergens zijn sigaretje rokend, ieder hem aankijkend oog vermijdend. Hij verloochende zijn PvdA wortels niet. Hij kan ongelofelijk goed slijmen en draaien, hoewel hij mensen nooit aankijkt. Een leugentje of smoesje wordt gevolgd door het reflexmatige lachje, waarbij de hardste leugen of de lastigste vraag wordt ontweken met een korte geacteerde lach met de bekende nekbeweging. Even het hoofd in de nek, vooral bij de grote leugentjes. Gerrit Zalm is een geboren politicus. Vertelt kleine en grote leugentjes als tweede natuur, reflexmatig. Kwam niet voor niets voorbij in het dossier DSB. Hij was onze langstzittende minister van financiën. Geholpen door een hypersterke economische tsunami, die ertoe leidde dat droompredikers (de minstens zo gevaarlijke tegenpolen van de doempredikers) spraken van een ‘nieuwe economie’ – ofwel een economie zonder grote (neerwaartse) herstelbewegingen – en geloofd werden, leek hij een erg goede schatbewaarder. Zalm, die werkelijk enige tijd zijn best deed om de monetaire unie een sterk apparaat met repressieve macht te laten worden, verloochende ons echter. Hij liet zijn eisen volledig varen, beloofde ons niets dan voorspoed met die euro, en vertrok nadien als minister om bij een schimmige bank een beetje te gaan cashen. Zijn staatssecretaris Wouter Bos was hem niet vergeten. Toen de vazal meester was geworden, werd de oude meester gevraagd om het genationaliseerde vehicle Fortis-ABN AMRO te gaan leiden.

Zalm presteerde het vandaag – zondag 4 september 2011 – om te gaan doempreken over bankbelasting en de euro. Dat de bankbelasting aan klanten wordt doorberekend, is geen nieuws. Dat had iedereen al bedacht, was ook de (eigenlijke) opzet. Over Griekenland en het immer zurige VVD orakel Bolkestein zijn recente oraties had Zalm ware woorden, althans, ze konden me bekoren. Maar toen kwam het: “Als de Euro uiteen zou vallen, zou een recessie ontstaan waarbij de jaren dertig nog slechts een schijntje waren”. Wat een gecertificeerd gelul! Wat een doempreek!

Als de Euro morgen voor lokale valuta moet worden ingewisseld, dan is er geen crisis zoals in de jaren dertig. Als dat wel zo is, dan verklaart Gerrit Zalm zich een nog grotere leugenaar en slangenbezweerder dan hij al was. Hij is het die ons naar de Euro leidde en ‘peace in our time’ predikte met die geweldige monetaire eenheid. Ik weet niet hoe het u lezers vergaat, maar ik heug mij heel vette negentiger jaren. We verdienden goud, we konden ons alles permitteren en de economische groei was schier eindeloos. Dat was met de gulden, mark, frank, lire, drachme, peseta en kroon als dagelijkse betaalmiddelen. Wij stompzinnige zonderlingen beseften kennelijk niet dat het eigenlijk ontzettend slecht ging met ons en dat de euro ons gered heeft van een reprise van de jaren dertig. Zalm opteert vandaag dus eigenlijk voor een standbeeld naast Michiel Adriaanszoon de Ruyter, omdat hij ons een eigentijds Chatham heeft gegeven: de Euro. Zonder die euro waren we gedoemd geweest, ergo, als we hem nu weer inleveren, steken we collectief de Styx over zonder dat we twee euro op de ogen hebben kunnen leggen om de veerman te betalen. Non-existentiële vraag: wie betaalt de veerman? Ikzelf vermoed de Chinezen, die met hun enorme Dollar voorraad het economische lot van de gehele wereld toch al in handen hebben.

Doempreken is voor losers

Zalm dus, met zijn doempreek. Mensen die doem preken, zonder dat ze dat ook maar fractioneel waar kunnen maken, zijn losers. Het zijn letterlijk of figuurlijk (in Zalm zijn geval: beide) hele kleine mensjes. Als je doem moet prediken om je boodschap te laten landen, mis je kennelijk de statuur en de geloofwaardigheid om inhoudelijk je gehoor te overtuigen. Heel Nederland voelde plaatsvervangende schaamte toen een van weinig testosteron voorziene premier Balkenende ineens met (veel te) hoge stem van de kansel stond te schreeuwen “waar is toch die VOC mentaliteit?”. Niemand die antwoorden durfde “nou, gewoon, zo rond de knoflookgrens, waar zwart geld en morshandel nog steeds gewoongoed zijn”. Want dat is natuurlijk de werkelijkheid. De VOC zelf was immers nooit zo rijk, maar wel de tussenhandel. En dat is nu precies wat onder de knoflookgrens speelt. De staten zijn arm, maar de volken rijk. Wij ‘Ollanders hebben geen oude sokken meer. Wij hadden een Boerenleenbank. In ons buurlandje België heeft men de oude sok nooit helemaal afgeschaft, maar in het Mediterrane zit het pensioen vrijwel volledig gewoon in de oude sok. Traditioneel vertrouwt men daar de overheid niet, en, zo blijkt, terecht. Het wordt ons voorgespiegeld alsof die landen straks volslagen failliet gaan als de vergrijzing toeslaat, maar niets is minder waar. Wij hebben alles transparant in de boeken, zij niet. Wij hebben de spaarboekjes, zij de holle matras. Wij betalen de belasting en krijgen dan de helft terug, zij betalen geen belasting en houden het volle pond. Wie doet er nu iets niet goed? Zijn de Grieken gek of zijn wij door de Ouzo bevangen?

Doempreken is voor losers en niet alleen omdat ze altijd ongelijk hebben. En omdat het losers zijn, krijgen ze nauwelijks gehoor. Wie neemt Gerrit Zalm nou nog echt serieus? De man die alles weglacht met zijn pathologische zenuwlachje. Die man vraag je op gesprek voor het ontspannen tv momentje. Wie neemt Balkenende, Verhagen of Donner serieus? De Jezuïeten processie die vanuit hun achtergrond traditioneel de hel en verdoemenis als middel aanwenden om hun zin door te drijven. Alsof we met zijn allen nog in de zak en roe van Sinterklaas geloven, de ook al uit Katholieke hoek ontsproten, vermeend kindervriendelijke, sanctieprofeet uit Spanje, waar je als klein kind al bang voor werd gemaakt. De zak van Sinterklaas werd je in het vooruitzicht gesteld als je niet luisterde. Als we het kabinet Rutte I zouden steunen, zou Bruin Nederland ons lot worden – we zouden aan fascisten ten prooi vallen, zo meldde ons een belangrijk deel van redeloos links. Inmiddels zijn we een jaar verder en er is nog geen onvertogen ethisch of etnisch discussiestuk gepasseerd. Slechts reparatiebeleid na teveel spenderen door alweer een christelijk-sociale politieke samenwerking. ‘Fitna’ leverde niets aan rellen op behalve een treurspel in onze eigen rechtszalen, omdat enkele bijzonder aandoenlijke linkse lieden de vrijheid van meningsuiting trachten te monopoliseren; zoals rechtse demonstraties bijna altijd alleen maar uit de hand lopen door linkse provocaties. Dat de Europese grondwet er niet (helemaal) kwam was een zegen, maar leidde geenszins tot vallende muren, eerder tot verbeterde afspraken. Dat we hier nimmer een Sharia gaan invoeren en dat we echt niet vervallen in een theocratie met een raad van Ayatollahs in plaats van een Raad van State, is wel duidelijk. Wilders zijn doempreken passen bij zijn chargerende retoriek. Wie Wilders en zijn clubje serviele sponsdieren serieus neemt, moet nodig even uitwaaien. Hoe het met de wereld loopt in ecologische zin, moeten we nog even afwachten. De massa’s doemprofeten die ons een ongemakkelijke waarheid voorspellen en het einde van de wereld op basis van een CO2 sommetje beloven, moeten nog in het ongelijk worden gesteld. Formeel dan, want ‘onder professoren’ is men er allang uit dat de CO2 kwestie een grote hoax was, die echter wel voor een ongekende subsidiestroom zorgde. Daar waar een ecoloog of aanverwant gildegenoot vroeger in de VS bij de gratie Gods een baan kon vinden, wonen ze nu met tig keer modaal in de suburbs. Doemprofetieën die iets positiefs opleveren, een mooie paradox!

Erasmus

Begin 16e eeuw, nog voor Nederland in een vlaag van economische overmoed een fenomeen als de tulpenmanie – de bubble van eind jaren negentig van de vorige eeuw avant-la-lettre – leerde kennen, schreef Erasmus zijn beroemde “Lof der Zotheid”. Daarin werd de maatschappij een beeld voorgehouden van zijn meest extreme en lachwekkende uitwassen. Mede geïnspireerd op het tamelijk wezenloze ‘Utopia’ van Thomas More, waarin een droombeeld van een vermeend ideale wereld wordt geschapen. Erasmus neemt in de Lof de elite op de hak, maar vooral ook de theologen en de mensen van hoge statuur (met kennis en macht). Dezer dagen zou hij zich ongetwijfeld laten inspireren door doemprofeten in de politiek, of ze nu in de vorm van economische of maatschappelijke doemmodellen trachten aandacht voor hun gekoeterwaal te krijgen. Erasmus zou zich vast bewegen in een grote stoet van andere schrijvers, zoals we de laatste maanden en jaren de ene na de andere econoom mogen lezen, die het altijd wel geweten heeft. Dàt wist waarover hij voordien zweeg, zullen we maar zeggen. Doem wacht ons als we vele economen mogen geloven.

De moderne theocraten zijn politici en economen. Erasmus had zich er kostelijk mee vermaakt. Ik ben gestopt met luisteren naar doemprofeten. Ik luister graag naar mensen met een goed verhaal, met een doorwrochte onderbouwing, ook als de boodschap erachter bedreigend kan zijn. Iemand die me echter een doemscenario zonder behoorlijke argumenten voorhoudt, verliest mijn aandacht. En al helemaal als mensen doemscenario’s voorhouden in volslagen onvoorspelbare zaken als economie of milieu. Zoals echte wetenschappers weten, zijn dat zogenaamde chaosmodellen. Modellen met zoveel variabelen, dat een uitkomst niet te voorspellen is, hoogstens met theses is te benaderen of te suggereren. Geen enkele ruimte dus voor bizarre uitspraken als “dan staat Europa een crisis te wachten, die de jaren dertig crisis tot een schijntje maakt”. Zeker niet door een man, die als hij gelijk heeft, zelf aan de basis stond van dit doemscenario. Als hij uiteindelijk toch gelijke heeft, dan neig ik niet naar Erasmus te verwijzen, maar meer naar de maatregelen die het gepeupel nam toen het zich door Johan de Witt belazerd voelde. Ofwel, “hang him high”! Want het zou volslagen zot zijn om hem een andere vorm van lof toe te zwaaien!.

Allert Goossens

Door: Olga Hoekstra

1. Wat is een bestuursakkoord?
Een bestuursakkoord is een akkoord tussen het Rijk en lagere overheden waarin afspraken staan, onder andere over de manier waarop de lagere overheden (onder meer gemeenten) hun verantwoordelijkheden invullen. Ook wordt vastgelegd wat lagere overheden krijgen aan (Rijks)geld om deze verantwoordelijkheden uit te oefenen. Daarnaast kunnen afspraken worden gemaakt over de manier waarop overheden met elkaar om (dienen te) gaan.

Deze afspraken gelden voor de duur van de kabinetsperiode. Het akkoord moet als geheel worden aangenomen of afgewezen. Er kan niet op onderdelen worden beslist. Als het niet lukt om het bestuursakkoord als totaalpakket af te sluiten, zullen belangenorganisaties zoals de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) op ieder onderwerp apart de onderhandelingen met het Rijk moeten aangaan.

2. Wat staat er op sociaal vlak in het Bestuursakkoord 2011-2015?
Belangrijk in dit bestuursakkoord is vooral de grote decentralisatieoperatie. De gemeente krijgt er een aantal belangrijke taken bij op het gebied van de (uitvoering van de) sociale zekerheid en het jeugdbeleid. Het gaat om de uitvoering van de Wet werken naar vermogen, om de overdracht van de begeleiding uit de AWBZ naar de Wmo en om taken binnen het jeugdbeleid die nu toebehoren aan onder meer de Provincies. Dit is een omvangrijke operatie, waarbij naar schatting 8,5 miljard euro aan budgetten wordt overgeheveld.

Om deze decentralisatieopdracht goed uit te voeren, zullen gemeenten met elkaar moeten gaan samenwerken. De uitvoering dient ‘bovenlokaal’ te worden opgepakt. Hoe wordt samengewerkt, is aan gemeenten zelf overgelaten. Er kan een samenwerking komen op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen, maar er kan ook gedacht worden aan een constructie waarbij wordt gewerkt met een centrumgemeente. Gemeenten krijgen een jaar om te kiezen.

3. Wat staat er in het Bestuursakkoord 2011 – 2015  over de Wet werken naar vermogen (Wwnv)?
De doelstelling van de Wet werken naar vermogen is om mensen die wel (beperkt) kunnen werken en nu in aparte regimes in de WWB, WIJ, Wajong en Wsw zitten, dezelfde rechten, plichten en arbeidskansen te geven. Om dit mogelijk te maken wordt ondermeer het re-integratiebudget ontschot. Dit bestaat uit het WWB-re-integratiebudget, het Wsw-budget en een deel van het huidige Wajong-re-integratiebudget.

De sociale werkvoorzieningen worden geherstructureerd. Hiervoor wordt een onafhankelijke commissie ingesteld. Daarnaast komt er een commissie die onderzoek gaat doen naar manieren die gemeenten ‘prikkelen’ om de uitgaven op basis van de Wwnv zo laag mogelijk te houden.

Ook wordt per 2013 het instrument van loondispensatie (tijdelijk) ingevoerd. Zo moet mensen worden gecompenseerd, die ‘als gevolg van een verstandelijke, lichamelijke en/of psychische beperking, dan wel om andere redenen, niet in staat zijn zelfstandig 100% van het wettelijk minimum loon te verdienen’. Er komt wel selectie aan de poort in de vorm van een toegangstoets. Na drie jaar komt er een evaluatie.

Het beleid dat gemeenten gaan voeren op basis van de Wwvn, moet in een verordening worden vastgelegd. Dit beleid moet erop toezien dat de verschillende groepen die nu onder de Wwnv vallen, in ‘vergelijkbare mate aan bod komen’. Wel is speciale aandacht voor mensen met een arbeidshandicap. Zo wordt teruggekoppeld naar een van de doelstellingen uit het Regeerakkoord. Ook moet in de verordening het beleid worden vastgelegd dat gemeenten voeren inzake beschut werk in de sociale werkvoorziening.

De groep die nu al werkt met een wsw-indicatie blijft onder de huidige regeling vallen. Vanaf 2014 komen er jaarlijks een beperkt aantal plaatsen vrij voor beschut werk.

4. Wat staat er in het Bestuursakkoord 2011 – 2015 over de AWBZ en de Wmo?
De begeleiding voor mensen met een beperking die nu geregeld is in de AWBZ moet vanaf 2013 geregeld zijn in de Wmo. Gemeenten worden dus verantwoordelijk voor de begeleiding. Zo wordt begeleiding dichterbij de burger gebracht, is het idee. De begeleiding moet vallen onder de compensatieplicht uit de Wmo, bestaande rechten gaan niet over.

Hoe het gaat met het Persoonsgebonden Budget (PGB) is nog even de vraag. De VNG moet samen met het Rijk gaan uitzoeken of ‘het PGB geen onredelijke beperking oplevert voor doelmatigheid en doeltreffendheid in de Wmo’.

Gemeenten worden vanaf 2013 verantwoordelijk voor mensen die een nieuw / hernieuwd beroep doen op begeleiding. Een jaar later moet de Wmo voor iedereen gaan gelden die begeleiding krijgt. De AWBZ-indicatie eindigt voor iedereen op 1 januari 2014 of eerder als de indicatie eerder afloopt.

Ook hier geldt dat gemeenten in een beleidsplan moeten opschrijven hoe zij de kwaliteit van de overgehevelde begeleiding en het toezicht daarop lokaal zullen vormgeven. Ook moeten gemeenten regelmatig onderzoeken doen naar de ervaringen van cliënten die begeleiding en huishoudelijke hulp ontvangen.
De overheveling zorgt er in ieder geval voor dat artikel 3 lid 4 Wmo en artikel 9 Wmo worden uitgebreid of aangepast.

5. Wat staat er in het Bestuursakkoord 2011 – 2015 over het Jeugdbeleid?
In 2016 moet de gemeente verantwoordelijk zijn voor (de uitvoering van) de jeugdbescherming en de jeugdreclassering. Kortom, over 5 jaar moeten gemeenten totaalverantwoordelijk zijn voor (de uitvoering van) alle aspecten van de jeugdzorg. Zij moeten zich buigen over wat nu nog apart is opgeknipt in Provinciale jeugdzorg, de jeugd-GGZ, de zorg aan licht verstandelijk beperkte jongeren, jeugdreclassering en jeugdbescherming en de gesloten jeugdzorg. En dan gaat het niet alleen om de jongere zelf. Ook wordt de gemeente verantwoordelijk voor de zorg aan en begeleiding van hun opvoeders.

Uitgangspunt is dat alle zorg wordt overgeheveld. Wel is er een escape: als er uit onderzoek blijkt dat er ‘heel dwingende en zwaarwegende redenen’ zijn om in bepaalde gevallen de zorg niet bij gemeenten onder te brengen, kan afgezien worden van decentralisatie.

In het Bestuursakkkoord wordt gesproken over een ‘nieuw wettelijk kader’, waarin de opdracht aan gemeenten wordt neergelegd. Er kan daarin worden afgeweken van de aanspraken die gelden op basis van de huidige wetten en regels.
Daarbij moet het mogelijk zijn om te experimenteren met nieuwe manieren van werken om ervaringen op te doen. Het wetsvoorstel voor de Centra voor Jeugd en Gezin (CJG), dat bij de Tweede Kamer ligt, heeft daarvoor een ‘experimenteerartikel’. Zo kunnen gemeenten afwijken van regels uit de Wet op de jeugdzorg. Deze afwijkmogelijkheid geldt trouwens niet voor jeugdzorg in een gedwongen setting.

Gemeenten worden verantwoordelijk, maar de Rijksoverheid blijft een toezichthoudende rol houden. Dit geldt in ieder geval voor situaties die betrekking hebben op de gesloten jeugdzorg, gevallen waarin de Wet bijzondere opneming in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz) geldt en voor justitiële jeugdzorg.

Kern is dat het systeem van de jeugdzorg simpeler moet en meer prikkels moet bevatten om ‘de nadruk te leggen op collectieve preventie en ondersteuning in een vroegtijdig stadium’.

Tot slot
Tot slot nog dit. Het Bestuursakkoord 2011 – 2015 is nog niet gesloten. De VNG laat haar leden beslissen of er wel of niet getekend gaat worden. Deze beslissing valt (waarschijnlijk) op de algemene ledenvergadering op 8 juni.

De VVD bij monde van fractievoorzitter Evelien Meijer vond het proces tot de huidige stukken moeizaam als kader voor de komende bezuinigingen toekomstvisie 2025. Welnu burger, begrijpt u dat? En, terughoudend en zorgvuldig burgers betrekken bij burgerparticipatie. En dit burger, bedenkelijk toch?

Raadslid Corine Hamer van D66 had uit de stukken geconcludeerd dat raadsleden het creatief doen.  Op een kameel denk ik dan maar. Corine heeft zo een ding.

Vriendin raadslid Ria van Diepen van het CDA had na nauwgezet speurwerk uitgezocht dat Evelien het met Evert deed. De VVD fractie leek geschokt.
Dacht, gezien de bijdrage, dat men met de Algemene Beschouwingen bezig was. Maar uit navragen bleek dat het om een politiek statement ging.

Raadslid Frau Joester van GroenLinks ging wel heel erg ver. Zij was het met onze Corine van D66 eens en ging nog wat verder met haar creativiteit Goed nadenken wie er uitgekleed kan worden. Zij sprak over ambivalente definiëringen maar had het kennelijk ook over zichzelf. En overigens, het woord ambivalent gebruiken in de raad is uitsluitend voorbehouden aan raadslid Ed Grootaarts van D66. Ed is overigens wel mede-eigenaar van de zoekgeraakte kameel in Egypte van Corine, die ik twee weken geleden in Parijs tegenkwam.

De PvdA, raadslid Olaf McDaniel, had zinnig nagedacht na jaren. Een document waar geen chocolade van te maken is, aldus Olaf. College krijgt chaos op het bord, resultaat wat treurig en niemand heeft het begrepen.

BBL  bijdrage Kerntakendiscussie, Raad 13 april 2011
Hugo Langenberg, fractievoorzitter

Voorzitter,

Toen ik gisterochtend aan het schrijven van deze bijdrage begon heb ik enkele diepe zuchten moeten slaken. Ik zit nu 9 jaar inde gemeenteraad, en ben al veel langer politiek geïnteresseerd en actief. Ik ben dus inmiddels wel wat gewend. Het is mij dus ook bekend dat politici vaak veel praten zonder veel te zeggen. De hele kerntakendiscussie is er een schoolvoorbeeld van.

Regeren is vooruitzien, zegt men. Maar hoever vooruit? En wat wil je dan zien? Het klinkt allemaal heel mooi, een discussiestuk over kernwaarden vaststellen. En wat betekent dat dan? En hoe doe je dat? In 2009 verscheen het BMC rapport Kernwaarden en kerntaken in Leiderdorp. Dit rapport gaf ons 4 keuzescenario’s. Maar eigenwijs als politici zijn heeft de raad na een zaterdag onder deskundige leiding langs elkaar heen praten besloten het rapport terzijde te leggen en in een stuurgroep er nog eens over verder te praten. Gaande dit proces kwam BBL tot de conclusie dat we er maar beter mee konden ophouden. Elkaar eens recht in de ogen kijken, en onszelf afvragen of Leiderdorp van deze discussie beter zou worden. Avondenlang vergaderen, een duur rapport en een ook al niet goedkope zaterdag verder ligt er nu een discussiestuk dat spreekt van strategische doelen, kerntaken, hoofdtaken en taken. Het gaat van het strategische doel identiteit naar strooibeleid, van veiligheid naar het ’s-nachts dimmen van de openbare verlichting en van gebiedsvisie naar de begraafplaats. Er wordt zelfs gesteld dat raadsleden actief moeten zijn, daadwerkelijk moeten controleren en zelfs moeten stimuleren. Mankeert dat er nu aan dan? En waar blijkt dat dan uit?
Aan het einde van de vergadering besluiten we akkoord te gaan met het discussiestuk, wat dat ook moge betekenen. Vervolgens gooien we het stuk over de schutting naar het college, die moet het verder uit werken . Ik wens het college veel succes.

Voorzitter, BBL wil zich op geen enkele manier vastleggen op keuzes voor de toekomst. Na elke 4 jaar zijn er in gemeenteland verkiezingen, en wordt er door de coalitie een college gevormd, met een eigen bestuursakkoord voor de komende periode. En in die periode wordt door een meerderheid in de raad, van welke samenstelling dan ook, beleid bepaald. En dat is ook prima zo. Lang geleden hebben we de visie Leiderdorp 2015 vastgesteld. Een mooi rapport dat in de afgelopen 9 jaar op geen enkel moment merkbaar van invloed is geweest op de besluitvorming in de raad. Laten we eerlijk zijn, wie van ons heeft dat rapport, en kijkt er wel eens in? Ik niet, kan ik u bekennen. En nog voordat 2015 is bereikt, maken we een nieuwe visie, zonder de oude te evalueren. Van die evaluatie zouden we wellicht wat kunnen leren, maar ja, daar wachten we niet op.

Voor BBL is de discussie eenvoudig, maar daardoor niet minder waardevol. De gemeente heeft een aantal wettelijke taken, die we gewoon moeten uitvoeren. Dat is simpel. Daarnaast zijn er wettelijke taken die we voor een deel zelf kunnen bepalen. En we hebben een klein gebied waar we zelf over kunnen beslissen. Laten we dat beslissen op het moment dat het opportuun is, en als we beschikken over alle relevante feiten en af te wegen belangen. Aan vaagtaal in een of andere toekomstvisie heb je dan niet veel.

Voorzitter, als BBL straks tegen dit voorstel stemt zal ons tot in de eeuwigheid worden verweten dat we niet naar de toekomst  willen kijken. Flauwekul natuurlijk, maar zo werkt dat in de politiek. Als BBL wel akkoord gaat, is dat om dat het zo’n vaag besluit is dat Leiderdorp er niet onder zal lijden. Beter worden we er echter ook niet van, en dat is jammer van alle energie die we er in hebben gestoken.

Dank u.

De raad stemde unaniem in. Alleen al om van het oeverloze gezemel af te komen. Als u lezer begrijpt waar het over gaat: ik weet het in ieder geval niet. Begrijp wel dat het nergens over ging.
Een slechte beurt, een slecht voorbeeld van bestuur. Zonde van de tijd.

Zo goed Ed? Ja toch Bart?

Ambtelijke macht
,,De drie machten, de wetgevende, uitvoerende en de rechterlijke macht, hebben hun eigen controlemechanismes. Maar de ambtelijke macht bestaat officieel niet en wordt dus ook niet gecontroleerd’, aldus Peters vrijdag.

Niet rapporteren
Peters vindt dat er te veel beslissingen worden genomen in de beslotenheid van achterkamertjes. Hij betoogde ook dat ministers en Kamerleden vaak helemaal niet weten waar hun ambtenaren mee bezig zijn. Zo zouden ambtenaren naar allerlei overleggen gaan met andere ambtenaren in Brussel, daar allerlei belangrijke onderwerpen bespreken en daar vervolgens aan niemand over rapporteren.

Het echte werk
Ook zouden ambtenaren het echte werk doen bij het tot stand komen van beleid en wetgeving. Ministers zouden er pas aan te pas komen als er handtekeningen worden gezet en het glas wordt geheven. Als ministers in dat stadium met nieuwe ideeën komen, ervaren ambtenaren dat als ‘zeer verstorend’, aldus Peters.

Politieke agenda
Volgens Peters is het vaker zo dat ministers zich aanpassen aan de politieke agenda van ambtenaren dan andersom. Dat vindt hij kwalijk. Peters heeft zelf ook als ambtenaar gewerkt bij de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden en van VROM.